Monday, March 3, 2008

ၿမန္မာ စကားလိမ္


စကားလိမ္ေတြနဲ႕ ေၿပာတဲ႕ စကားသံ မၾကားရတာ ဆယ္စုႏွစ္ တစ္စုေက်ာ္ၿပီး ႏွစ္ဆယ္စုႏွစ္ေလာက္ေလာက္ရွိသြားၿပီ။ ငယ္ငယ္တုန္းက မႏၱေလးဖိနပ္ေတြ ေရာင္းတဲ႕ ဖိနပ္အေရာင္းသမားဘဝတုန္းကဆို ဒီစကားလိမ္က လိႈင္ေနေအာင္ သံုးရ ေၿပာရတာကိုး။ အဲဒီတုန္းကလို ကိုယ္နဲ႕ အၿပိဳင္ စကားလိမ္ေတြကို လြတ္ၿပီးေၿပာႏိုင္တဲ႕ အသိမိတ္ေဆြ သူငယ္ခ်င္ေတြလည္း အခုမရွိေတာ႕ဘူး။ သတိရမိပါရဲ႕။

တကယ္ေတာ႕ ဟုိအရင္ မႏၱေလးက လူငယ္ေတြရဲ႕ ေၿပာဟန္ဆိုဟန္ ဝတ္ပံုစားပံုေတြက တစ္ၿခားေဒသ၊ ေနရာေတြနဲ႕ မတူ တစ္မူကြဲၿပားတယ္လို႕ ထင္တယ္။ ၿမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ေနာက္ဆံုး ဘုရင္ထီးနန္းတည္ခဲ႕ ေနခဲ႕တဲ႕ ၿမိဳ႕ဆိုေတာ႕ စကားအသံုးအႏႈန္းကလည္း တစ္ခါတစ္ရံ နန္းမူနန္းဟန္ပါတယ္လို႕ ထင္တယ္။ ဥပမာ ရႈး(shoe) စီးတယ္ဆိုတာကို ေၿခနင္းစီးတယ္ေပါ႕။ ညဥ္႕နက္သန္းေခါင္ တစ္နာရီကို နာၿပန္တစ္ခ်က္ထိုး သည္ အစရွိသၿဖင္႕ေပါ႕။

ေနာက္ပိုင္း ဆက္သြယ္ေရးေတြ သိပ္ေကာင္းလာတဲ႕ ေခတ္ၾကေတာ႕ ေဒသသံုးစကားေတြ ကူးသန္းဖလွယ္္ၾက၊ ေနာက္ၿပီး အဝတ္အစား ဒီဇိုင္းေတြကလည္း ေနရာအႏွံ အလြယ္တကူေရာက္ႏိုင္ေတာ႕ တစ္ေက်ာင္း တစ္ဂါဋာ၊ တစ္ရြာ တစ္ပုဒ္ဆန္းဆိုတဲ႕ စကားက ေမွးမွိန္လုနီးပါးရွိေရာ႕မယ္။

စကားလိမ္က ဘယ္ကဘယ္လို စတင္ေပၚေပါက္လာသလဲဆိုတာေတာ႕ ကိုယ္ကိုယ္တိုင္လည္း သုေတသန မလုပ္အားေတာ႕ မလုပ္ႏိုင္ဘူး။ ၿမန္မာစကားေတြကို သုေတသနလုပ္ႏိုင္တဲ႕ ပညာရွင္ေတြ အမ်ားၾကီးထြက္လာရင္ေတာ႕ သိပ္ေကာင္းမွာပဲ။

မွတ္မိသေလာက္ ငယ္ငယ္ ေလးတန္း ငါးတန္းအရြယ္ေလာက္က စၿပီး “တစ္” ကို အေၿခခံထားတဲ႕ စကားလိမ္ကို စတင္နားလည္ၿပီး ေၿပာၿဖစ္ခဲ႕သည္။ အဲဒီတုန္းက ကိုယ္႕ကို “တစ္” စကားသင္ေပးတဲ႕ သူငယ္ခ်င္းက ဒါဟာ ေၿမေအာက္ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြ၊ သူပုန္ေတြ သံုးတဲ႕ စကားဆိုၿပီးေၿပာထားေတာ႕ အဲဒါပဲ စြဲေနတာ။

စကားလိမ္ေတြ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိမွာေပါ႕။ ကိုယ္သိသေလာက္ေတာ႕ စုေဆာင္းၿပီး ေၿပာၿပမယ္။
၁။ တစ္ စကား
၂။ စန္ စကား
၃။ ကို စကား
၄။ တေကာ္ စကား

ဒီေတာ႕ စကားလိမ္ဆိုတာ ဘာလဲ။ ဘယ္လို သံုးသလဲ။ ဘယ္လို အက်ိဳးသက္ေရာက္သလဲ အစရွိတဲ႕ ေမးခြန္းေတြ စာဖတ္သူတို႕ ေမးၾကမိမယ္။

စကားလိမ္ဆိုတာ ေန႕စဥ္သံုးေန႕တဲ႕ ၿမန္မာစကားဝါက်ေတြကို ကာရံအလိုက္ ေၿပာင္းၿပန္လုပ္ၿပီး ေၿပာတာပါပဲ။ တနည္းအားၿဖင္႕ ၿမန္မာစကားကို ၿမန္မာ နားမလည္ေအာင္ ေၿပာၿခင္းေပါ႕။ အေၿခခံ အက်ဆံုးေသာ ၿမန္မာ စကားလိမ္ဆိုတာက ဘာစကားလံုးမွ အပိုမထည္႕ပဲနဲ႕ နဂိုအရွိအတိုင္း ေၿပာင္းၿပန္လုပ္ေၿပာတာ။

ဥပမာ “သဒတ္တာမွ ဆတ္တာ” တယ္ ဆိုတဲ႕ စကားလိမ္ကို စဥ္းစားၾကည္႕ရေအာင္ ။ အေၿပာကို သာ အေၿခခံထားတဲ႕ အရာဆိုေတာ႕ ဒီေနရာမွာ စာေရးသူတို႕၊ စာဖတ္သူတို႕ စကားလိမ္ရဲ႕ စကားလံုး သတ္ပံုအမွား အမွန္ကုိ မစဥ္းစားဘူး။ အသံကိုပဲ ယူမယ္။

“သဒတ္တာ” ဆိုတာ သဒၵါတတ္ လို႕ ၿပန္ေၿပာင္း ေကာက္ယူလို႕ ရတယ္။ “ဆတ္တာ” ဆိုတာ စာတတ္ ေပါ႕။ အၿပည္႕ အစံုၾကည္႕မယ္ဆိုရင္ “သဒတ္တာ မွ ဆတ္တာ” တယ္ ဆိုတာ “သဒၵါတတ္ မွ စာတတ္” လို႕ ေၿပာၿခင္းပါ။

ေနာက္တနည္းအားၿဖင္႕ “သဒတ္မတာ ဆတ္မတာ၊ သဒၵါမတတ္ စာမတတ္” ဆိုၿပီး ေၿပာၾကေလ႕ရွိသည္။ ဒါဟာ အေၿခခံ အက်ဆံုးေသာ စကားကို လိမ္ၿခင္းပဲ။ တေလာကပဲ လူတစ္ေယာက္က ကြ်န္ေတာ႕နာမည္ ဘေကာင္း ကိုအေၿခၿပဳၿပီး “ေဘာင္းက” ဆိုတဲ႕ နာမည္နဲ႕ ခင္ဗ်ားတို႕ ေၿပာေၿပာေနတဲ႕ ဆီဗံုးဆိုတဲ႕ အရာထဲကို ခင္ဗ်ားတို႕ ေၿပာသလို႕ ဝင္ၿပီး ေအာ္သြားေသးတယ္။ ေဘာင္းကဆိုလို႕ သတိထားမိလိုက္တာပါ။

ဆိုလိုတာက “ဘေကာင္း” ဆိုတဲ႕ စကားစုကို ရိုးရိုးသာမန္ လိမ္လိုက္ရင္ “ေဘာင္းက” ဆိုၿပီးရလာတယ္။ ဒါေပမယ္႕ “တစ္” စကားဆိုတဲ႕ စကားလိမ္ကို သံုးလိုက္ရင္ေတာ႕ “ဘစ္တကစ္ေတာင္း” ဆိုၿပီး ထြက္လာတယ္။ ကဲ ဘယ္လိုလဲ။ နားလည္ပါ႕မလား။

လြယ္လြယ္ေလးပါ။ “တစ္” ဆိုတဲ႕ စာလံုးကို ကိုယ္လိမ္ခ်င္တဲ႕ စားလံုရဲ႕ အေနာက္မွာ ကပ္ထည္႕လိုက္ၿပီး လိမ္လိုက္တာေပါ႕။ ဒီေတာ႕ ဘတစ္ ေကာင္းတစ္။ ဘစ္တ ကစ္ေတာင္း။
ဒါဟာ “တစ္” စကားရဲ႕ အေၿခခံပါပဲ။

စကားလိမ္ ေတြကို တစ္ပါတ္ေလာက္ အေၿပာက်င္႕ လိုက္ရင္ ေၿပာသူေရာ၊ နားေထာင္သူပါ စဥ္းစား စရာမလိုပဲ သာမန္စကား ေၿပာသလို ကရားေရလႊတ္ တတြတ္တြတ္ ေၿပာႏိုင္တယ္။

စာေရးသူ ဖိနပ္အေရာင္းသမားတုန္းက “စန္” စကားေၿပာတယ္။ တခါတရံ ေစ်းဝယ္သူ မသိေစခ်င္တဲ႕ အေၾကာင္းအရာေတြကို လုပ္ေဖၚကိုင္ဖက္ေတြနဲ႕ “စန္” စကားသံုးၿပီး လွမ္းေၿပာရတာ။ ေစ်းဝယ္ ေမးတဲ႕ ဖိနပ္ဆိုဒ္ က မရွိဘူးဆိုရင္ အၿခင္းၿခင္း လွမ္းေမး။ သင္႕ေတာ္တာနဲ႕ ေစ်းဝယ္ကို ရေအာင္ ၿပန္ေရာင္းရတယ္။

စကားလိမ္ေတြက ဘာသာစကား အၿခားတစ္ခုလိုပဲ။ ကိုယ္ေၿပာတာေတြ အၿခားသူတစ္ပါး မသိေစခ်င္ရင္ စကားကို လိမ္ၿပီးေၿပာလို႕ရတယ္။ စကားလိမ္ကို အက်င္႕ မရွိသူအတြက္ ဘာေၿပာလိုက္မွန္း မသိေတာ႕ဘူး။

“စန္” စကားက “တစ္” စကားနဲ႕ မတူဘူး။ ကိုယ္လိမ္ခ်င္တဲ႕ စကားလံုးရဲ႕ အေရွ႕မွာ ထည္႔ရသည္။ “တစ္” စကားကေတာ႕ ကိုယ္လိမ္ခ်င္တဲက စကားလံုးရဲ႕ အေနာက္မွာ ထည္႕ရသည္။ “စန္” စကားနဲ႕ ကြ်န္ေတာ႕နာမည္ ေခၚရင္ေတာ႕ စဘန္ ေစာင္းကန္ လို႕ပဲ ေခၚလို႕ရပါတယ္။ စန္ဘ စန္ေကာင္း။

“စာစန္ စတ္ဖန္ စူသန္ တို႕ စုိးက်န္ စားစန္ ေစာၿပန္ စိက်န္ ပါ”။ စာဖတ္သူ တို႕ ၾကိဳးစား ေၿပာ ၾကည္႔ ပါ။

“ကို” စကားကေတာ႕ တစ္ခ်ိန္ စာေရးသူ ငယ္ငယ္တုန္းက “စန္” စကား ေၿပာစဥ္ အသံုးၿပဳခဲ႕ေသာ စကားၿဖစ္ပါသည္။ ဒါေပမယ္႕ အဲဒီတုန္းက လူကလည္း လူငယ္။ ေဆးဝါးေတြ သံုးစြဲတဲ႕ သူငယ္ခ်င္းေတြ ၾကားမွာ ဆိုေတာ႕ သံုးတဲ႕ အသံုးအႏႈန္းေတြက တစ္မူကြဲၿပားပါလိမ္႕မယ္။

“ကို” စကားက “စန္” စကား လိုပါပဲ။ ကိုယ္လိမ္ခ်င္တဲ႕ စကားလံုးရဲ႕ အေရွ႕မွာပဲ ထည္႔ရပါသည္။ ဘေကာင္း ဆိုတဲ႕ နာမည္ ခပ္စုတ္စုတ္ကို “ကို” စကား သံုးၿပီး ေခၚမယ္ ဆိုရင္ “ကဘို ေကာင္းကို” လို႕ ေခၚတာေပါ႕။

ေဆးသမားေတြက ေဆးေၿခာက္ ကို မုန္႕ လို႕ ေခၚတယ္။ ေဆးေၿခာက္ ကို ေဆးလိပ္ထဲမွာ ထည္႕ ၿပီး ရႈရႈိက္တာကို မုန္႕စားသည္။ မုန္ ရႈသည္။ မုန္႕ၿဖဳတ္သည္။ မုန္႕ကိုင္သည္ အစရွိသၿဖင္႕ အဆင္ေၿပ သလို ေၿပာၾကသည္။ ယခုေခတ္ လူငယ္ေတြ ေၿပာတဲ႕ စကားေတြနဲ႕ဆို တြဲၿပီး သံုးလို႕ ရတဲ႕ ၾကိယာေတြက အမ်ားၾကီး။ ေၾကြး သည္။ တြယ္ သည္။ ႏႊာ သည္။ ဖဲ႕ သည္။

အမ်ားအားၿဖင္႕ ဒီသူငယ္ခ်င္းေတြက မိဘေတြ အေရွ႕မွာ၊ အၿခားလူေတြ ၾကားမွာ မသိေစၿခင္တဲ႕ စကားေတြကို “ကို” စကားလိမ္ေတြနဲ႕ ေၿပာၾကသည္။ မုန္ ၿဖဳတ္သည္ ကို “ကုတ္မို ကို ကုတ္ၿဖိဳ” မယ္လို႕ ေၿပာၾကသည္။ ဒီအေၾကာင္း ကို ကြ်န္ေတာ္ ၏ ေညာင္ပင္ေစ်းသစ္မွ ေလေဘးေလာက တြင္ ေရးဖူးပါသည္။

ေနာက္ “တေကာ္” စကားပါ၊ “တေကာ္” စကားကေတာ႕ အမ်ားစု မိန္းမလ်ာ အေၿခာက္ေတြ ေၿပာတာပါ။ သို႕ ေပမယ္႕ မွတ္မွတ္ရရ လြန္ခဲ႕တဲ႕ ေၿခာက္ႏွစ္ေလာက္က အလုပ္ခြင္မွာ လုပ္ေဖာ္ ကိုင္ဖက္ မိန္းကေလး ႏွစ္ေယာက္ “တေကာ္” စကား ေၿပာတာ ၾကံဳဖူးလိုက္ေသးတယ္။

ကိုယ္က “တေကာ္” စကား အေလ႕အက်င္႕ မရွိေတာ႕၊ သူတို႕ ေၿပာတာေတြက နားမလည္ လိုက္ဘူး။ စကားလိမ္ေတြက အဲဒီေလာက္ စြမ္းတာ။

“တေကာ္” စကားက “တစ္” စကား ကဲ႕သို႕ မိမိလိမ္လိုေသာ စကားလံုး၊ စကားစု အေနာက္တြင္ ကပ္လ်က္ လိမ္ကာ သံုးရပါသည္။ “တေကာ္” သည္ စကားလံုး ႏွစ္လံုးၿဖင္႕ ဖြဲ႕စည္းတည္ေဆာက္ထားေသာ ေၾကာင္႕ လိမ္သည္႕ အခါ ပိုခက္သလို နာေထာင္သူအတြက္လည္း ပိုမို ခက္ခဲပါသည္။

ဥပမာ အားၿဖင္႕ “အေခ်ာ္ တစ္ေကာက္ ေတြ ေပ်ာ္တေကာ္ တဲ႕ စေကာ္တကား က ေခၚတကက္ သည္။”
အေၿခာက္ေတြ ေၿပာတဲ႕ စကား က ခက္သည္။

အနႏၱေမတၱာၿဖင္႕
ဘေကာင္း