စီမံခန့်ခွဲခြင်း နှင့် အုပ်ချုပ်မှု (၃)

မောင်ဘကောင်း စာရေးရင် အကြောင်းအရာတွေက တစ်ခုနှင့် တစ်ခု အချိန်အတော်ကြာမှ ဆက်စပ်ယူရတယ်လို့ ပြောကြမှာပဲ။ပြောစရာ အရေးကလည်း ရှိနေပြီကိုး။ နဂိုအခံကလည်း ခေါင်းချရာ အိမ်ဖြစ်တဲ့ လူမျိုးဆိုတော့ အာရုံကလည်း လူနဲ့အတူ လွင့်လွင့်နဲ့ပါပဲ။

ဒီဟာကတော့ ပြီးခဲ့တဲ့နှစ် အောက်တိုဘာလတုန်းက ရေးခဲ့တာကို ဆက်ရေးလိုက်တာပါ။
-----------------------------------------------------------------------------------
Project Charter တွင် ပရောဂျက် အကြောင်းအရာ ကို အတိုချုပ် ဖော်ပြထားပြီး၊ ပရောဂျက်၏ ရည်ရွယ်ချက်၊ မည်သူက ပရောဂျက်ကြီးတစ်ခုလုံးကို ငွေကြေးအင်အားဖြင့် ကျောထောက်နောက်ခံပေးထားသနည်း။ တနည်အားဖြင့် ပရောဂျက် စပွန်စာ(Sponsor) ကဖြင့် ဘယ်သူ ဘယ်ဝါလို့ ဖေါ်ပြထားပါတယ်။

ထို့အပြင် ပရောဂျက် သည် မည်သည့်နေ့တွင် စပြီး၊ မည်သည့်နေတွင် အဆုံးသတ်ရမည်၊ ပရောဂျက်တွင် မည်သူတွေ ပါဝင်ပတ်သက်ကြမည်ကို ဖေါ်ပြထားရသည်။ ပရောဂျက်၏ ရည်ရွယ်ချက်သည် တိုးတောင်းရှင်းလင်းဖို့ လိုအပ်သည်။ ဝိဟာရကွဲ အဓိပ္ပာယ်နှစ်ခွထွက်နေသော ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှောင်ရှားရပါသည်။

တချို့သော ပရောဂျက်များမအောင်မြင်ရသည်မှာ ရည်မှန်းချက်(Objective) ရှင်းလင်းမှုမရှိပဲ ရှိနေသောကြောင့်ဖြစ်သည်။

ပရောဂျက်တစ်ခုတွင် ပရောဂျက်မန်နေဂျာ ပါဝင်စွတ်ဖက်၍မရနိုင်သော ကိစ္စများ၊ ဘတ်ဂျက် အခက်အခဲပေါ်လာသည့် အခါ၊ ပရောဂျက်မန်နေဂျာကိုယ်တိုင် ဆုံးဖြတ်ချက်ချ၍ မရနိုင်တော့သည့် အခါတွင် PMO ကို အကြောင်းကြား တင်ပြရသည်။ PMO မှတဆင့် ပရောဂျက် စပွန်စာ ဆီသို့ တင်ပြရကာ၊ အကယ်၍ ပရောဂျက် စပွန်စာက ငွေကြေးထောက်ပံ့ပေးမှုရပ်ဆိုင်းပါက ပရောဂျက်တစ်ခုလုံး ရပ်ဆိုင်းသည်ပင်။

ပရောဂျက်တွင် မည်သူတွေက ပါဝင်ပတ်သက်မည်ကို ခြုံငုံစွာ သိထားဖို့လိုအပ်သည်။ မည်သူကဖြင့် ပရောဂျက်ကို ဘယ်လောက် အတိုင်းအတာထိ လွှမ်းမိုးမည်နည်း။ ထိုလွှမ်းမိုးနိုင်မည့်သူများအား ပရောဂျက် စတင်ချိန်၊ အစီအစဉ်ရေးဆွဲချိန်တွင် ပါဝင် နားလည်ထားဖို့လိုအပ်သည်။

ထိုကဲ့သို့ အစပိုင်း အချိန်များတွင် ပရောဂျက်အပေါ် လွမ်းမိုးသည့် ပမာဏ များမည်။ ပြုပြင်တာတွေ၊ ပြောင်းလဲတာတွေများ မည်။ သို့ရာတွင် ပရောဂျက်သည် အချိန်နှင့် တကွ တိုးတက် လာသည်နှင့်အမျှ ထိုလွမ်းမိုးမှု ပမာဏ နည်းသွားဖို့ လိုအပ်သည်။ ပရောဂျက် ပြီးဆုံးခါအနီးထိ ပြင်ဆင်တာတွေ၊ ပြောင်းလဲတာတွေ လွှမ်းမိုးမှု ရှိနေသေးလျှင် ရေးဆွဲထားသည့် ပရောဂျက် အစီအစဉ် ကို ထိခိုက်ပေလိမ့်မည်။

Preliminary Project Scope Statement ကို ရေးသားပြင်ဆင်သည်တွင် ပရောဂျက်တွင် မည်သည်တို့ကို ပြီးမြောက်အောင်လုပ်ရမည်၊ မည်သည့် အတိုင်းအတာထိအောင် သိုတည်းမဟုတ် မည်သည့်အတိုင်းအတာထိသာ ပြီးမြောက်အောင် လုပ်ဆောင်ရမည်၊ မည်သည့် နည်းလမ်း ဆုံးဖြတ်ချက်က ပရောဂျက်အောင်မြင်စွာ ပြီးမြောက်ကြောင်း ဆုံးဖြတ်မည် တို့ကို အကြမ်းဖျင်း ထည့်သွင်းရေးသားရပါသည်။

ပရောဂျက်တစ်ခုကို ဘယ်လိုနည်းလမ်း နိဿယျများဖြင့် ချဉ်းကပ်ကာ အဘယ်ကဲ့သို့ ပြုမူလုပ်ဆောင်မည်နည်းဟု ရှင်းလင်းပြတ်သားသော သတ်မှတ်ချက်ရှိရပါသည်။ စာရေးသူလုပ်ခဲ့သော ပရောဂျက်တစ်ခု၏ လုပ်ဆောင်ပုံနည်းလမ်း သတ်မှတ်ချက်ကို ဥပမာပေးရလျင်

၂။ အစီအစဉ် များ ပြုလုပ်ခြင်း၊ ရေးဆွဲခြင်း (Planning)

ပရောဂျက် အစပျိုးခြင်း စတင်ပြီးသည်နှင့် အစီအစဉ်များပြုလုပ်ရေးဆွဲခြင်း Planning အဆင့်သို့ ကူပြောင်း ရောက်ရှိပါသည်။ ထိုအဆင့်တွင် လုပ်ဆောင်ရမည့်အရာသည် ပရောဂျက် စီမံခန့်ခွဲခြင်း အစီအစဉ် ရေးဆွဲခြင်း(Develop Project Management Plan) ဖြစ်သည်။
အစီအစဉ်များ ပြုလုပ် ရေဆွဲခြင်းသည် ပရောဂျက်တစ်ခုလုံးအတွက် အခရာဖြစ်သလို့၊ အစီအစဉ်များ ပြုလုပ်ရေးဆွဲချိန်သည် အခြားသောလုပ်ဆောင်ချက်များထက် ပိုမိုပြီး အချိန်ယူရပါသည်။ ထိုသို့ အစီအစဉ်များ ရေးဆွဲနိုင်ရန် အတွက် အစပျိုးခြင်းအဆင့်တွင် ရရှိခဲ့သော Project Charter, Preliminary Project Scope Statement, Methodology များကို အသုံးပြုရပါသည်။

မည်သည်များကို အစီအစဉ်ပြု ရေးှဆွဲ ရပါမည်နည်း။
၁။ ပရောဂျက် အတိုင်းအဆပမာဏအား စီမံခန့်ခွဲရန် (Scope Planning)
၂။ ပရောဂျက် အချိန်ဇယားရေးှဆွဲရန် (Schedule Development)
၃။ ကုန်ကျမည့် စရိတ် ငွေကြေး ပမာဏအား စီမံခန့်ခွဲ တွက်ချက်ရန် (Cost Estimating and Budgeting)
၄။ အရည်အသွေးကောင်းမွန်သော အောင်မြင်မှုရရှိစေရန် (Quality Planning)
၅။ လူများကို စီမံခန့်ခွဲခြင်း (Human Resource Planning)
၆။ ဆက်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းများကို စီမံခန့်ခွဲခြင်း (Communication Planning)
၇။ ဖြစ်နိုင်ခြေ ရှိသော၊ နောင်ဖြစ်လာနိုင်သော အနှောက် အယှက်၊ အဖျက်အဆီး များအား တင်ကြိုခန့်မှန်း စီမံခန့်ခွဲမှု (Risk Management Planning)
၈။ ပြင်ပမှ လိုအပ်သော သဘောတူညီချက်များ၊ အကူအညီများ၊ စီပွားရေးဆိုင်ရာ အဆက်အသွယ် များကို စီမံခန့်ခွဲမှု (Plan Purchases and Acquisition)
များကို ပြုလုပ်ရပါမည်။
အထက်ပါ ပြုလုပ်ရမည့် အချက်အလက်များကို သုံးသတ်ခြင်းအားဖြင့် အစီအစဉ် များ ပြုလုပ်ခြင်း၊ ရေးဆွဲခြင်း အဆင့် ပရောဂျက်နည်းဗျုဟာများကို အားလုံး ပါဝင် အသုံးချရန် လိုအပ်သည်ကို တွေ့ရှိရပါသည်။

Project Management Plan သည် Project တစ်ခုလုံး မပြီးမချင်း လုပ်ဆောင်နေသည့် ကာလအတွင်း အမြဲတမ်း အသုံးချနေရမည့် အစီအစဉ်များ ဖြစ်ပါသည်။

လုပ်ဆောင်ရမည့် အစီအစဉ်ကောင်းမှသာလျင် လုပ်ဆောင်ရမည့် အရာများ အံဝင်ခွင်ကျ သူ့နေရာ၊ သူ့အချိန်ကိုက်နှင့် ကွင်းဆက်များကဲ့သို့ အစီအစဉ်အတိုင်း အလိုက်သင့် လုပ်ဆောင်သွားရုံပင် ဖြစ်သည်။ အစီအစဉ်ညံ့လျင် နောက်ပိုင်မနိုင်သော ပြဇတ်တစ်ပုဒ် ကရလို့ လမ်းခုလပ်အလည်၌ တောင်မင်းမကယ်နိုင်၊ မြောက်မင်းမကယ်နိုင် ဖြစ်ချေလိမ့်မည်။

ပရောဂျက်၏ အတိုင်းအဆ ပမာဏကို သေးငယ်သော အတိုင်းအဆ လုပ်ငန်းငယ်လေးများ အဖြစ်သို့ ခွဲခြမ်း စိပ်ဖြာပစ်လိုက်ပါ။ဤသည်ကို Break down structure ဟု ခေါ်ပါသည်။ ဥပမာ ဟင်းတပွဲချက်မည် ဆိုပါက လိုက်အပ်သည့် ကြက်သွန်ခွာရမည့် အလုပ်၊ ခရမ်းချဉ်သီး လှီးရမည့် အလုပ်၊ ဆား၊ အချိုမှုန့် လိုအပ်သည်များကို အပိုင်းလိုက် ခွဲခြမ်းပစ်ကာ အလုပ်များကို ခွဲဝေ လုပ်ဆောင်ရပါမည်။ ကြက်သွန်ဖြူ ခွာသည့် အလုပ်နှင့် ဆီအပူပေးသည့် အလုပ် အဆင်သင့်ဖြစ်ပါက ကြက်သွန်ဖြူ ဆီသပ်သည့် အလုပ်ကို ဆက်လက် လုပ်ဆောင်ရန် အဆင်သင့် ဖြစ်ပါလိမ့်မည်။ ထိုမှတဆင် ဆနွင်းမှုန့် ထည့်လျင် ဆီဝါ ရကာ၊ အရောင်တင်မှုန့်ထည့်လျင် ဆီနီရပါသည်။

လိုအပ်သည်ကိုသာ လုပ်ပါ။ မလိုအပ်သည်ကို လုပ်ပါက အချိန်ကုန်၊ ငွေကုန်၊ လူပင်ပန်းပါသည်။ ပရော့ဂျက်တိုင်းတွင် အချိန်၊ ငွေ နှင့် လုပ်အား တို့သည် လိုက်လျောညီထွေ ချိန်ဆ အကျိုးသက်ရောက်နေလေ့ရှိသည်။

အချိန်တိုတိုနှင့် အလုပ်ပြီးမြောက်လိုလျင် လုပ်အားများများ ထည့်ရမည်။ ထိုအခါ ငွေအင်အား ပိုသုံးရပြီး လုပ်အားများများကို ငှားရမ် အသုံးချရတော့မည်။ ထို့ကြောင့် အချိန်၊ ငွေ၊ လုပ်အား တစ်ခုခု အပြောင်းအလဲဖြစ်ပါက ကျန်သည့် အရာနှစ်ခုကို လိုက်လျောညီထွေစွာ ချိန်ဆ အကျိုးသက်ရောက်ပေးရပါမည်။

သေးငယ်သော လုပ်ငန်း အစိတ်အပိုင်းလေးများ အဖြစ်သို့ ခွဲခြမ်းပြီးသည်နှင့် ထိုလုပ်ငန်းအသီးသီးအား ပြီးမြောက် အောင်မြင်အောင် အချိန်မည်မျှ ပေးရပါမည်နည်း။ဤအတွက် လိုအပ်သည့် အချိန်ပမာဏကို မည်သူက ဆုံးဖြတ် သတ်မှတ်ပေးရသနည်း။

ယခင် မူလက လုပ်ဆောင်ခဲ့ဘူးသော ဆင်တူရိုးမှား ပရောဂျက် နမူနာများ ရှိပါက ထိုစဉ်က လုပ်ဆောင်ခဲ့ဖူးသော မှတ်တမ်း မှတ်ရာများသည် အသုံးဝင်ပါလိမ့်မည်။ သို့ရာတွင် အသုံးချဖွယ် မှတ်တမ်း မှတ်ရာများ မရှိသောအခါ ပရောဂျက် မန်နေဂျာက တင်းကျပ်သော အချိန်အနည်းငယ်မျှဖြင့် အဖွဲ့ဝင်များကို အလုပ်ခိုင်းပါက လက်အောက်ငယ်သားများ မကျေမနပ်ဖြစ်ကျလိမ့်မည်။ မတရားသော အုပ်ချုပ်မှု ချဉ်းကပ်ပုံဖြစ်သည်။ ထို့အတူ လက်အောက်ငယ်သားများက ပြောသမျှ အလုပ်အချိန်အတိုင်း ခေါင်းငြိမ့်ကာ အစီအစဉ်ရေးစွဲပါလျှင်လည်း ပရောဂျက် မန်နေဂျာသည် အချိန်ကို မခန့်ခွဲတတ်။ ပရောဂျက်တွင် မလိုအပ်ပဲ အချိန်များ ကုန်ဆုံးသွားနိုင်သည်။ အချိန်များ ပိုကုန်ခြင်းသည် ပရောဂျက်အတွက် ပိုက်ဆံများ ပိုကုန်ခြင်း မည်လေသည်။

အချိန်ကို စီမံခန့်ခွဲရန် ချဉ်းကပ်ရမည့် ဖေါ်မျူလာများ၊ နည်းများ ရှိပါသည်။ အရိုးရှင်းဆုံးကို ပြောရလျှင် သင့် နေအိမ်မှ လေဆိပ်သို့ အမှီ သွားရန် ဘယ်နှစ်နာရီကြာမည်ကို တွက်ချက်ကြည့်ပါ။ တက်စီငှားမည်၊ ကံကောင်းလျှင် ချက်ချင်းရမည်။ လမ်းတွင် ကားမကြပ်၊ မီးပွိုင့်မမိပဲ တောက်ရှောက် အဆင်ပြေ ချောမွေ့စွာ ရောက်သည် ဆိုကြပါစို့။ ဥပမာ နာရီဝက်ကြာမည် ပေါ့။

အကယ်၍ ထိုကဲ့သို့ ဖြစ်မလာပဲ လမ်းတွင် ကားကြပ်မည်၊ မီးပွိုင်မိမည် (ဤ နေရာတွင် Risk factors များကို ခဏ ဘေးချိတ်) ဆိုပါက အလွန်ဆုံး တစ်နာရီ ကြာမည်ပေါ့။ ပရောဂျက် မန်နေဂျာ တစ်ယောက်အနေဖြင့် အကြမ်းဖျင်း ယေဘူယျ အနိမ့်ဆုံး နှင့် အမြင့်ဆုံး ကြာချိန်ကို ပေါင်းကာ ၂-ဖြင့် စားခြင်းဖြင့် ပမာဏ အချိန်တန်ဖိုးကို သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် အိမ်မှ ၄၅-မိနစ် စောထွက်လျင် လေဆိပ်သို့ အမှီရောက်အောင် သွားနိုင်သည်ဟု ယူဆနိုင်ပေသည်။

၃။ပြုမူ လုပ်ဆောင်ခြင်း (Executing)

ပရောဂျက်တစ်ခုအတွက် အစီအစဉ်များ ရေးဆွဲပြီးသည်နှင့် ထိုအစီအစဉ်အတိုင် ပြုမူ လုပ်ဆောင်ရန် လိုအပ်ပါသည်။ တနည်းအားဖြင့် အလုပ်သမားများ စတင် အလုပ်လုပ်ကြရသည်။ စက်ပစ္စည်းများလည်း စတင်လည်ပတ် မောင်းနှင်သည်။ ထိုသို့ ပြုမူလုပ်ဆောင်နေစဉ် ကာလအတောအတွင်း အသုံးချရမည့် နည်းဗျုဟာများသည် အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်ပါသည်။
၁။ Project Charter မှ သတ်မှတ်ပေးထားသော Methodology အား အသုံးချခြင်း
၂။ ပြုမူလုပ်ဆောင်နေစဉ် ရရှိလာမည့် အရည်အသွေးအား စမ်းသပ် စစ်ဆေးခြင်း (Quality Planning)
၃။ ပြုမူလုပ်ဆောင်မူ အဆင့်တွင် လုပ်ဆောင်ရမည့် လူများအား စီမံခန့်ခွဲခြင်း (Human Resource Planning)
၄။ ဆက်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းများအား စီမံခန့်ခွဲခြင်း (Communication Planning)
၅။ ပြင်ပမှ လိုအပ်သော သဘောတူညီချက်များ၊ အကူအညီများ၊ စီပွားရေးဆိုင်ရာ အဆက်အသွယ် များကို စီမံခန့်ခွဲမှု (Procurement Management)
ဤ အဆင့်တွင် အသုံးချရမည့် နည်းဗျုဟာ ၅-ခု မျှ ရှိပါသည်။

ဤ အပိုင်းတွင် ပရောဂျက် မန်နေဂျာ တစ်ယောက်အတွက် နည်းနည်းပါးပါး အသက်ရှု အနားရချိန်လည်း ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် စဉ်ဆက်မပြတ် ပရောဂျက်အတွင်း ပါဝင်သူများနှင့် ဆက်သွယ်နေရကာ လူအများအား စီမံခွဲနေရပေလိမ့်မည်။

အလုပ်မလုပ်ချင်သူကို လုပ်ချင်လာအောင်၊ မတတ်သူများကို တတ်ကျွမ်းလာအောင်၊ အလုပ်လုပ်နေသူများကို ရှေ့အနာဂတ် အတွက် မျှော်လင့်ချက်များ ထားရှိလာနိုင်ရန် အမြဲတမ်း တွန်းပို့ ပံ့ပိုးပေးနေရလိမ့်မည်။

ထို့နောက် သူတို့ လုပ်ငန်းခွင်မှ ထွက်လာသော အလုပ်ရလဒ်များအား လိုအပ်သော အရည်အသွေးကောင်းမွန်မှု ရရှိစေရန် သင့်တော်သော အရည်အသွေး စစ်ဆေးသည် များကို လုပ်ဆောင်ပေးရပါသည်။

၄။စောင့်ကြည့်နေခြင်း နှင့် လမ်းကြောင်းမှန်သို့ တည့်မတ်ပေးနေခြင်း (Monitoring and Controlling)

ဤ အဆင့် တွင် အားလုံးသော စီမံခန့်ခွဲ့မှုနည်းဗျုဟာများကို အသုံးချရပါသည်။ ပြုမူလုပ်ဆောင်ခြင်းမှ ရရှိလာသော အကျိုးရလဒ်များကို အရည်းအသွေး စံချိန်ပြည့်မှီ စေရန် စမ်းသပ် ကြည့်ရှု့ခြင်း၊ မိမိလိုအပ်သော အကျိုးရလဒ်ကို ရရှိစေရန် သေချာစွာ စစ်ဆေးခြင်း၊ ပိုမိုကောင်းမွန်သော နည်းလမ်းများကို တီထွင်ကြံဆခြင်း၊ အစရှိသည့် စောင့်ကြည့်ခြင်း လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို လုပ်ဆောင်ရပါသည်။

အရည်အသွေးညံ့သည့် ရလဒ်ရှိပါက ပြန်လည် ကောင်းမွန်အောင်လုပ်ကာ သင့်တော်သော မှတ်တမ်း မှတ်ရာများ ရေးမှတ် ထားရပါသည်။ သို့မှသာ နောင်တချိန် အမှားများကို လေ့လာ သင်ခန်းစာ ယူနိုင်ပေမည်။

ထို့နောက် ပရိုဂျက်ကြီး တခုလုံးအတွက် ပြီးမြောက်သွားသော အရာ ရလဒ်များကို အတည်ပြုပေးရသည်။

၅။ပြီးဆုံးခြင်း(Closing)

ပရောဂျက် တစ်ခု အောင်မြင်စွာ ပြီးဆုံးနိုင်ရန် လိုအပ်သော အတည်ပြုခြင်းများကို အဆင့်ဆင့် ဖြတ်သန်းရပါသည်။ သဘောတူညီထားသည့်အတိုင်း ပြီးမြောက်သည်များကို Customer မှ အတည်ပြု လက်မှတ်ထိုးပေးပြီးမှ သက်ပြင်း ဟင်း…. ချနိုင်သည်။

သို့ရာတွင် ပြီးဆုံးပြီး ဆိုပြီး စိတ်ဒုံးဒုံးချကာ စိတ်လိုလက်ရ အပန်းဖြေ ခရီးထွက်၊ အနာယူလို့ မရသေးပါ။ ငှားရမ်းထားသည့် စက်ကိရိယာများ၊ အလုပ်သမားများ၊ ဘဏ် စာရင်းရှင်းတမ်း ပိတ်ခြင်းများ ပြီးဆုံးသည် အထိ ဆက်လက် လုပ်ဆောင် သွားရပါသည်။ သို့မဟုတ် လျှင် မလိုအပ်သော ကုန်ကျစရိတ်များ က မှန်းထားသော ပရော့ဂျက်၏ ဘတ်ဂျက်ကို ထိခိုက်နိုင်ပါသေးသည်။

ဤသည် မှာ စီမံခန့်ခွဲခြင်း နည်းပညာ Project Management ၏ အကြမ်းဖျင်း သဘောပင် ဖြစ်သည်။ ဤအရာများ၊ ထိုအရာများ ရှိသည်ဟု ပြောပြရုံပင်ဖြစ်သည်။ ကျယ်ပြန့်သော ပညာရပ် တစ်ခု ဖြစ်သည့် အားလျော်စွာ သေသေချာချာ စနစ်တကျနှင့် ချဉ်းကပ်လေ့လာစေချင်ပါသည်။ ပညာရပ်တစ်ခု ကို ချဉ်းကပ် လေ့လာတော့မည် ဆိုလျင်လည်း တဖြည်းဖြည်းနှင့် လေ့လာ တည်ဆောက်ယူရသည်။

ဝါးပင်တို့သည့် နုနယ်စဉ်က မျှစ်စို့ကလေးများ ဖြစ်ကာ ပျော့ပျော့ ဖတ်ဖတ် ကလေးများ ဖြစ်ကြသည်။ အလွယ်တကူ ချိုးဖဲ့၍ ကျေလွယ် ပျက်လွယ်သည်။ သို့ရာတွင် အချိန်ကာလ ကြာမြင့် လာသည်နှင့် အမျှ ကျစ်လစ် မာကျောသော ဝါးသဖွယ် အသွင်ပြောင်သွားကြသည်။

ထို့အတူ သိန်း စွန်ရဲတို့ မည်သည် ငှက်အပေါင်း၏ အမြင့်တွင်သာ ပျံဝဲကြသည်။ ငယ်စဉ် အခါက အခြားငှတ်များ လှောင်ပြောင် ရယ်မောကာ ကဲရဲ့ကြချိန်တွင် အသိုက်အိမ်၌ အားမွေး အရှိန်ယူကြသည်။ ဟော… အချိန်တန်ကာ ပျံမည့်ပျံတော့ ဟော..ဟို အမြင့်ဆုံးမှာ။

ကျွန်တော် တို့ မြန်မာပြည်မှ လူငယ်များ အောင်မြင် ကြီးပွား တိုးတက်ကြပါစေ။ တုတ်ခိုင်သော ပညာ ဝါးစိမ်းတုတ်များနှင့် ဘဝစက်ဝန်းကို ကျားကန် နိုင်ကြသလို့ သိန်း စွန်ရဲများကဲ့သို့ အများတကာတို့ အထက်၌ ဝဲပျံနိုင်ကြပါစေ။

အနန္တမေတ္တာဖြင့်
ဘကောင်း

Myanmar(Burmese) Names or Our Custom

About seven years ago, while I was spending a few days in Philadelphia and enjoying great hospitality of Professor Leonard Swindler, the distinguished Professor of Catholic Thought & Interreligious Dialogue at Temple University, I attended one of discussions with his graduate students. Once his students learned of my Burmese origin, the remainder of the discussion turned to Burmese culture, tradition, and finally names.

“Do you mean to say,” asked one of the scholars, “that you have no last name according to your father?” On my replying in the negative all the scholars, except the venerable professor, looked at me in astonishment, and in a question which I shall not easily forget, they asked “No last name??? How do you trace the root of your ancestors?” The question stunned me at that time. I could give no perfect answer, for the traditional custom I was so used to, without thinking too much about my family roots after my grandmother passed away when I was still a little boy.

A few years later, after witnessing different cultural practices around the world, I realized that the Burmese custom of naming is fairly unique. It symbolizes the combination of the particular virtue for a person and astrological calculation of the day of the week that the person was born based on Burmese lunar calendar year.

I was born at home on Saturday, at 10 in the morning. A few days later, acquainted astrologer of my mother from the village, made Zar Tar and inscribed my name, Tun Ba Kaung, on it. At least that is how I know the time I was born, according to my Zar Tar record. When I am educated enough able to understand the information written in Zar Tar, it becomes my precious treasure as possession of traditional value that belongs to me from my infancy.

Zar Tar is a stack of palm leaves smeared with residual oil and folded into a handy packet. It is an old-fashioned birth certificate, declare the name of newly born baby, usually prepare by monks and astrologers, by going through complex calculation of the location of stars, sun, and the date and time of the birth of new baby.

Zar Tar

The choices of name are of tremendously importance to the people of Myanmar. The name may represent the virtue of longevity, wealthiness, healthiness, the great love of dedication to admire one, the dream and hope of parents upon their child, the sign of magnificent and significant events, and so on. Some may even have great length of story behind their names.

The same practice, to certain extent, of giving name to the people applies the way of giving name to the places, nothing associate with Zar Tar preparation, but rather built monument, tombstone, or a symbol instead, historical information passed down generation to generation. We are only able to study the origin of a few surviving historical renowned-names, while the rest of the names of places remain mystery, and furthermore some are even twisted from the original meaning over the period of time.

Naturally, parents want to do everything the best for their child, begin with great care of choosing an appropriate name, putting their grand hope in the name of baby and in the faith upon their child becoming a decent person in the future. It is the faith that the meaning and syllable of given name have an effect upon the wheel of fortune to the owner of the name.

Sometimes people of surrounding could give some nick names to a person aside from given name. Generally, nick names are cadenced, rhythmic, sometime offensive to a person, a pet name might even be given by friends, but the phenomenon of calling a friend or to someone else by nick name is not a strange custom in Myanmar society.

Myanmar names could be chosen from various types of form; some choose only one single word name, and since four words names are no longer uncommon, but still two words or three words names are mostly preferable by typical Myanmar families. In general, one single word could be one syllable, but there are still a lot of outstanding single words composed into more than one syllable with beautiful meanings.
For example,
Single words with one syllable are Thant, Win,Tun,...etc.
Single words with two syllables are Nanda, Oakar, Ohmar,…etc.

Basically the first syllable represents the day of the week that the person was born. Therefore, one could easily find out which day of the week that the person was born just by knowing the name in majority.
For example,
The first syllable, Tun, of the name “Tun Ba Kaung” represents Saturday born.

There are 33 alphabets in Myanmar language. From astrological stand point of view, certain set of alphabets can be categorized into seven days of the week.

Myanmar Alphabets

The followings are the categorization of Myanmar alphabets with associated days of the week.
က, ခ, ဂ, င - Monday
စ, ဆ, ည - Tuesday
ယ, ရ, လ, ဝ - Wednesday
ပ, ဖ, ဘ, မ - Thursday
သ, ဟ - Friday
တ, ထ, ဒ, န - Saturday
အ, ဥ - Sunday

And each day of the week can be represented with Myanmar zodiac sign.
Monday born- Tiger

Tuesday born- Lion, Myanmar Mythical Creature


Wednesday born in the morning and afteronn - Elephant without a tusk
Wednesday born in the evening- Elephant with a tusk

Thursday born - Mouse

Friday born - Guinea Pig

Saturday born - Dragon, Myanmar Mythical Creature


Sunday born - Garuda Bird, Myanmar Mythical Creature, Ga Lone

A few words from Myanmar names

Myanmar Names  Meanings  aye  cool  aung  succeed  hlaing  plenty  hla  beautiful  kyi  clear  khin  friendly  maung  brother  tun  succeed  win  winning  thant  clean

Expression of respect is also a matter of utmost importance to address the name of Myanmar people. One can be addressed with an appropriate honorific salutation before the given name depends on the level of age, degree of relationship, and gender. It will be considered impolite way of calling someone’s name in a direct manner of speaking.

To address younger ones and peers before their names,
“Ko” is used as a masculine form.
“Ma” is used as a feminine and formal form.

“Maung” is used as a masculine formal form.

To address elder ones before their names,
“U” or “Oo” is used as a masculine and formal form.
“Daw” is used as a feminine and formal form.

It is likely one can be addressed formally with “U” or “Daw” before the given name after the age of 30.

The followings are the family term,
Brother – A Ko
Sister – Nyi Ma, Hna Ma (younger sister)
A Ma (older sister)
Uncle – Oo Lay (younger brother of Mother or Father)
Oo Gyi (older brother of Mother or Father)
Aunty – Daw Lay (younger sister of Mother or Father)
Daw Gyi (older sister of Mother or Father)
Grandfather – A Pho
Grandmother – A Phwar

But family terms are not limited to be used only for the family members. In Myanmar custom, calling to a stranger with an appropriate term of “brother”, “sister”, “uncle”,”aunty”,”grandfather”,”grandmother” is a common practice.

Myanmar women are, unlike other cultures in Western, traditionally granted a privilege, taking a pride of freedom in which they don’t have to change their names when they get married. It never happens into the consciousness of Myanmar people, as a matter of fact, that it is a necessary custom to follow.

Metta,
Maung Ba Kaung

နိုင်ငံခြားရောက် မြန်မာတို့၏ တစ်စေ့ တစ်စောင်း

ပြောချင်တာက ကျွန်ုပ်တို့ မြန်မာလူမျိုးတွေ နေရာဒေသ နိုင်ငံအသီးသီးမှာ ဘယ်လို ရုန်းကန်လှုပ်ရှားနေရသလဲဆိုတဲ့ အကြောင်းတွေပါ။ တကယ်တော့ ကျုပ်တို့ မြန်မာလူမျိုးများဟာ နိုင်ငံရပ်ခြားတိုင်းပြည်တွေမှာ စွန့်စွန့်စားစား အခြေချ ဝင်ရောက်နေ ထိုင်တတ်ကြတာ ဟိုယခင် ခရစ်သက္တရာဇ် ၁၈၀၀-ခုနစ် ဝန်းကျင် လောက်ကတည်းကပါ။ မလေးရှားနိုင်ငံဆိုရင် ရှေးမြန်မာတွေရဲ့ သမိုင်းကြောင်းတွေ အများကြီး ရှိခဲ့တယ်။ အဲတုန်းက ကျုပ်တို့ မြန်မာတွေက ခေတ်စကားနဲ့ ပြောရရင်တော့ ဆရာကြီးတွေ ပေါ့။ မြန်မာတွေရဲ့ စီမံအုပ်ချုပ်ခန့်ခွဲမှု ပညာတွေ၊ ခေါင်းဆောင်မှုပညာတွေက တိုင်းတပါးမှာ လွင့်လွင့် ထွားထွား မော်ကြွားခဲ့ကြတယ်။ မျက်နာပွင့်ခဲ့တယ်။

မြန်မာနိုင်ငံ ဆိုရှယ်လစ် အစိုးရလက်ထက်မှာလည်း ကျုပ်တို့မြန်မာတွေ နိုင်ငံခြားကို ရွေ့ပြောင်းနေထိုင်ကြ၊ အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်းတွေ သွားရောက်ရှာဖွေကြ၊ တစ်ချို့လည်း ပညာသင်ဖို့ ဆိုပြီး နိုင်ငံခြားသွားကြနဲ့ တဖြည်းဖြည်း တိုင်းပြည်ကို စွန့်ခွာသွားကြတာ ယနေ့ခေတ် အချိန် အခါဆိုယင် အမြင့် ဆုံးကို ရောက်နေပြီလို့ ပြောရမလို ဖြစ်နေပြီ။ လူတိုင်းလိုလိုက နိုင်ငံခြားဆိုရင် ကောင်းတယ်လို့ ယူဆတယ်။ ဒါဆိုယင် နိုင်ငံခြားမဟုတ်တဲ့ မြန်မာပြည်က မကောင်းဘူးလို့ စဉ်းစားစရာဖြစ်နေတယ်။ ဘာကြောင့်လဲ။

ငါးဆယ်ကျော် ခြောက်ဆယ် ရာခိုင်နူန်းလောက်က နိုင်ငံခြားကို သွားဖို့ အခွင့်အရေးသာရမယ်ဆိုရင် မဆိုင်းမတွ သွားဖို့ ဝန်မလေးဘူး။ ကျန်တဲ့ လူဦးရေက လည်း နိုင်ငံခြားဖြစ် ပစ္စည်းတွေ သုံးဆွဲနေရဆဲပဲ။ ပြီးတော့ နိုင်ငံခြားကလာတဲ့ ပစ္စည်းက ကောင်းတယ်လို့ ယုံကြည်နေကြတယ်။ နိုင်ငံခြား၊ နိုင်ငံခြားဆိုတဲ့ ဘာသာစကား က ကျုပ်တို့ မြန်မာတွေထဲကို တစ်စတစ်စ တအိအိနဲ့ ဝင်ရောက်လာနေတာ ယနေ့ခေတ်ဆိုရင် အထင်ကြီးစရာ၊ အာရုံစိုက် စရာတစ်ခုဖြစ်နေပြီ။

ယနေ့ခေတ် မြန်မာပြည်ကနေ နိုင်ငံခြားသွားဖို့ဆိုပြီး ကြိုးပမ်း အားထုပ်နေကြတဲ့ လူငယ်၊ လူကြီးတွေရဲ့ ရည်ရွက်ချက်၊ ရည်မှန်းချက်၊ ရုန်းကန် လှုပ်ရှားရတဲ့အခြေအနေတွေက အရင်ခေတ်တွေနဲ့ မတူတော့ဘူး။ ကျုပ်တို့ မြန်မာတွေက နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်တွေမှာ အောက်ခြေ အဆင့်တွေက ဝင်နေရတယ်။ “ဟာ ကျွန်တော်တို့က အောက်ခြေသိမ်း အလုပ် လုပ်တာမဟုတ်ဘူး။” လို့ တစ်ချို့ နိုင်ငံခြားရောက် မြန်မာတွေ ဆိုကောင်း ဆိုတတ်ကြလိမ့်မယ်။ ဒီလို မပြောပါနဲ့။ ကျုပ် အမြင်ကပ်လွန်းလို့ပါ။

အဲလို ပြောရင်တော့ လူနည်းစုကို အာရုံပြု အလေးထားတဲ့ အတွေးအခေါ်ယုံကြည်ချက် ရိုက်သွင်းခံထားရတဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်းထဲမှာ ခင်ဗျား ပါနေပြီ။ ပြင်လိုက်ပါ။ လူအများစု ကို အလေးပေး ဂရုစိုက်စေချင်ပါတယ်။ လူအများစုရဲ့ အကျိုး စီးပွားကို စဉ်းစားတဲ့ ဝါဒကို ဒီမိုကရေစီ ဝါဒလို့ ပြောမယ်ဆို ပြောလို့လည်း ရပါတယ်။ ခင်ဗျားအတွက် လွတ်လပ်ခွင့်တွေ ရှိလာလိမ့်မယ်။ ခင်ဗျား သားတွေ သမီးတွေရဲ့ အဆုံးစွန်း ဖန်တီးနိုင်ခွင့်တွေ၊ လုပ်နိုင်စွမ်း အခွင့်တွေ အတွက် လမ်းကြောင်းတွေ ပွင့်လာပါလိမ့်မယ်။

ကျုပ်တို့ မြန်မာ ပြည်မှာ လူဦးရေ ငါးဆယ့်ငါးသန်းကျော် ရှိတယ်။ လူတိုင်း တန်းတူ ညီမျှတဲ့ အခွင့်အရေး၊ လူနေမှု အဆင့်အတန်း မရှိသရွေ့ ခင်ဗျာ မှီတွယ် ယုံကြည်နေတဲ့ လူနည်းစုသာ ကောင်းစားရေးတိုင်းပြည် အုပ်ချုပ်ပုံ နည်းစနစ်တွေ ဟာ နည်းမှန် လမ်းမှန် မဟုတ်ဘူးလို့ ပြောရ ဆိုရလိမ့်မယ်။ ဒါဟာ ကွန်မြူနစ် စနစ်ကို အသက်သွင်းနေတာ မဟုတ်ဘူး။ မွဲသထက် မွဲ အဖန်တလဲလဲ ညစ်ထေး နွမ်းပါးပြီး ထမင်းကို နပ်မှန်အောင်မစားနိုင်သူတွေရဲ့ အကျိုးစီးပွားကို ပြောနေတာပါ။ နိုင်ငံခြားမှာ ခွေးလို၊ ဝက်လို အလုပ်တွေလုပ်၊ ပိုကောင်းတဲ့ ဘဝရပ်တည်မှုအတွက် ကိုယ့်ရဲ့ကာယ၊ ညာဏအားတွေကို တိုင်းတပါးနိုင်ငံတွေမှာ ပေးဆပ်နေရတယ်။ ကျွန်ုပ်ကိုယ်တိုင်လည်း ဂုတ်သွေး အစုပ်ခံရဘူးသလို့။ အခုလည်း နွားတစ်ကောင်းလို ရုန်းကန်လှုပ်ရှားနေဆဲပဲ။

ငြိမ့်ငြိမ့်ငြောငြော မနက်ခင်းလေးမှာ မန္တလေးမုန့်တီ၊ ပဲပလာတာစား၊ စာပေးစီစစ်ရေးတွေ မရှိ၊ ကိုယ် ထင်မြင် ယူဆချက်တွေ လွတ်လွတ်လပ်လပ် ဖေါ်ထုပ်ရေးသားနိုင်ခွင့်ရှိတဲ့ မြန်မာပြည်ကို မျှော်လင့်နေ၏။ အထွတ်အထိပ်ရောက်ခဲ့သည် အတတ်ပညာများသည် မြန်မာပြည်အတွက်၊ ဖြူစင်သူများအတွက်သာ ဖြစ်စေမည်။ ဘယ်နဲ့.. ကဗျာ တစ်ပုဒ်ရေးလို့ ထောင်ခုနစ် ကျရတယ်ဆိုတဲ့ အထက်တန်းကျောင်သားတစ်ယောက် အဖြစ်ဟာ စဉ်းစားတွေးခေါ် လက်ခံနိုင်ဖို့ အဓိပ္ပာယ် ဘောင်ထဲကနေ ကျော်ထွက်သွားခဲ့ပြီလေ။ ဒီလို အုပ်ချုပ်ပုံနဲ့ ဥပဒေ ဥပဒတွေအောက်မှာ ဘာကြောင့် ဆက်လက် ရှင်သန်နေကြရမှာလဲ။ အားလုံး တော်လှန် ဆန့်ကျင်ကြရမှာပေါ့။

မြန်မာလူမျိုး တစ်ယောက် နိုင်ငံရပ်ခြားမှာ အလုပ်တွေ လုပ်နေရပြီဆိုရင် သူ ဘာကြောင့် ဒါတွေ လုပ်နေရတာလဲ။ မြန်မာပြည်မှာ ဘာကြောင့် မလုပ်တာလဲ အစရှိသဖြင့်ပေါ့။ ရင့်ကျက်တဲ့ အသိညာဏ်ရှိတဲ့ မြန်မာတွေ၊ ခေါင်းဆောင်တွေက သေသေခြာခြာ ဝေဖန်သုံးသပ်ကြည့်ရမယ်။ ဘာကြောင့် ဒီလိုဖြစ်ရသလဲ။ ဘယ်လို ကူညီစောင့်ရှောက်ရမလဲ။ လူတစ်ယောက်ရဲ့ အချိန်တွေ၊ ခွန်အားတွေ၊ အသိညာဏ်တွေဟာ ကိုယ်မွေးဖွားကြီးပြင်လာတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်၊ တိုင်းပြည် အတွက် မဟုတ်ပဲ အခြားတိုင်းပြည်တွေမှာ ပေးဆပ်နေရတာ ရင်နာဖို့ ကောင်းလွန်းလှတယ်။

ကျွနု်ပ်တို့ တတွေ အသက် တစ်ဆယ်ရှစ်နှစ်၊ နှစ်ဆယ်ကျော်လာပြီးနောက်၊ တစ်ချို့ တက္ကသိုလ်ကျောင်းပြီးတဲ့ ပညာတတ်လူငယ်တွေ၊ ကောင်းရောင်းကောင်းဝယ် လုပ်စားလို့ နောက်ဆုံး စီးပွားရေး ကျပ်တည်းမက ကျပ်တည်းလာတဲ့ ပြည်သူပြည်သားတွေဟာ နိုင်ငံခြားသွားဖို့ပဲ ကြိုးစားနေကြတယ်။ ကျွန်ုပ်ကိုယ်တိုင်လည်း အများထဲက တစ်ယောက်အပါအဝင် ဖြစ်ခဲ့တယ်။ကျုပ်တို့ တိုင်းပြည်ကြီး ဘယ်လိုလုပ်ကြမလဲ။

မြန်မာပြည်၏ လက်ရှိအခြေအနေ၊ စစ်အုပ်ချုပ်ရေး အခြေအနေများကို လူတိုင်း အလျင်းသင့်သလို့ ပြောဆိုကြ၊ ငြင်းခုန်ဆွေးနွေးကြသည်။ ကြာတော့ ကျွနု်ပ်ကိုယ်တိုင် ငြီးငွေ့ပြီး ထိုကဲ့သို့ စကားဝိုင်းများ၊ စကားစများကို စောင့်ကြည့်ခြင်းဖြင့်သာ အဆုံးသပ်ခဲ့ရသည်။ နောက်ဆုံး ဘာကို ကောက်ချက် ချမိသလဲဆိုလျင် တိကျသော ယုံကြည်ချက်၊ ပြတ်သားသော ဆုံးဖြတ်ချက်များဖြင့် ခေါင်းဆောင်ကောင်းများ လိုအပ်နေသလို၊ စည်းစနစ်ကျနသော နောက်လိုက်ကောင်းများ မွေးထုပ်ဖို့ လိုအပ်နေသည်။ နောင် ငါးနှစ်၊ ဆယ်နှစ် စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ယန္တားရားကို ယှဉ်ပြိုင်တိုက်ခိုက်နိုင်ရန် မျိုးဆက်သစ်များ၊ ခေါင်းဆောင်ကောင်းများ သွေးသစ်လောင်း မွေးထုပ်ရပေလိမ့်မည်။

ကျုပ်တို့ မြန်မာလူမျိုးများ မကောင်းကြောင်း မြန်မာ အချင်းချင်းက ဝေဖန်လျင်ပင် ကျွန်ုပ် အလွန် အမြင်ကပ်သည်။ ဖားကြီးတစ်ကောင်လို့ မြန်မာတွေ မကောင်းကြောင်း၊ မြန်မာအသင်းအဖွဲ့တွေ မကောင်းကြောင်း ဝေဖန်လျက်၊ စကားကြီး စကားကျယ်များ ရှောက်ပြောနေတာထက်စာလျင် နိုင်ငံရေး အသိအမြင် ပညာရပ်များ လေ့လာကာ နိုင်ငံရေး နည်းပရိယာယ်ကျွယ်ဝသော လူတော်များ မွေးထုတ်ဖို့ လိုအပ်ပေလိမ့်မည်။

ကျွနု်ပ် ယုံကြည်ချက်မှာ မကောင်းသည့် အရာကို မကောင်းဘူးဟု လက်ညိုးထို့ ညွှန်းပြနေတာထက် စာလျင် မကောင်းသည်ကို ကောင်းအောင် မည်ကဲ့သို့ အုပ်ချုပ်မှု နည်းပိရိယာယ်ဖြင့် ချဉ်ကပ်မည်နည်းဟု လေ့လာခြင်းက ပိုမို ထိရောက်ပေလိမ့်မည်။

တစ်ချို့ ပြောသံကြားဖူးပါသည်။ မြန်မာပြည် ကောင်းချင်လျင် ငါးနှစ်အထက် လူများအား အကုန် သတ်ပစ်လိုက်လျှင် ကောင်းသွားမည်ဟု ပြောသည်။ ထိုစကား အတိုင်းအတာသည် လူကို ပြုပြင် ပြောင်းလဲဖြစ်ဖို့ မဖြစ်နိုင်တော့ဘူးဟု ဆိုသလိုပင်။ ကျွနု်ပ် ထိုကဲ့သို့သော စကားကို လက်မခံပါ။ တကယ်တော့ အုပ်ချုပ်မှု နည်းပညာများနှင့် ခေါင်းဆောင်ကောင်းတို့၏ မူသည် လူကို ထိမ်းကွပ် လမ်းကြောင်း ပေးလို့ရပါသည်။ မြန်မာပြည်အတွက် မျှော်လင့်ချက်၊ ယုံကြည်ချက်များ မွေးထားစေချင်ပါသည်။

ကျုပ်တို့ မြန်မာပြည်အတွက် ထူးချွန်ထက်မြက်တဲ့ နောင် အနာဂတ် ခေါင်းဆောင်တွေ အများကြီထွက်ခဲ့ပါ၏။ သို့ပေသည့် မြန်မာပြည် စစ်အစိုးရ၏ ပြောင်မြောက်သော နှိပ်ကွတ်မှုများက လူတော်ပေါင်း မြောက်မြားစွား ဆုံးရှုံးစေခဲ့ရသည်။ နောင် ထွက်လာမည့် လူူတော်မျိုးဆက်သစ်များကိုလည်း နိုင်ငံရပ်ခြားများမှ တဆင့် မွေးထုပ်ပေးရမည် ဆိုလျှင် ကျွနု်ပ် သိသလောက် အများစုသည် သွေးအေးသွားကြလေသည်။ သူရို့၏ အသိညာဏ် ဦးနှောက်များကို ဖျစ်ညစ်၍ မြန်မာပြည်အရေးများကို ပြောကြ။ ဆိုကြ။ ဟောပြောကြပါသည်။ သို့ရာတွင် ကျွန်ုပ်သိသလောက် သူရို့ ဘာပြောကြမည်ကို ကြိုတင် ခန့်မှန်းလို့ ရနေပါသည်။ ဘောင်တစ်ခုတည်းမှ ရုန်းထွက်မှုများ မရှိကြသေးပါ။

မြန်မာပြည် လူထုအင်အားကို အားကိုးသည် ဆိုသော နိုင်ငံရေး သမား အချို့သည် နိုင်ငံခြားမှ အကူအညီများ ရလိုရငြား မျှော်လင့် နေကြပြန်သည်။ သူရို့၏ ယုံကြည်ချက်များသည် အခြေအနေနှင့် အချိန်အခါကို လိုက်၍ တိန်းဖယ် သွားကြသည်။

ကျွနု်ပ် ဂျပန်ပြည်တွင် နေထိုင်စဉ် ကာလများ၌ လေ့လာမိသည်မှာ မြန်မာပြည်အတွက် လှုပ်ရှားနေကြသော နိုင်ငံရေး အင်းအားစုများ ပုဂ္ဂိုလ်ရေး မညီညွှတ်မှုများကြောင့် အုပ်စုကွဲထွက်ကုန်သည်။ ထိုအတူ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင်လည်း နိုင်ငံရေး အင်းအားစုများ မညီညွှတ်ကြ။ သံဃာအပေါင်းသည်လည်း ဂိုဏ်းကွဲကြပြန်သည်။ ပီနန်ဘုန်းကြီး အမိန့်ရှိခဲ့သလို အမိမဲ့ သားများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။

ဂျပန်ပြည်ရှိ မြန်မာလူမျိုးများ၏ အခြေအနေကို သိရှိရန် ကျွန်၏ ဂျပန်ပြည်မှ ဖိုဂေါင်းများ တွင် အကြမ်းဖျင်းဖော်ပြခဲ့ဘူးပါသည်။ ယခုတဖန် ကျွနု်ပ် ကိုးရီးယားနိုင်ငံသို့ ရောင်တောင်ပေါင်တောင်နှင့် ရောက်သွားခိုက် လေ့လာမိသမျှ မြန်မာတို့၏ အခြေအနေကို ဖေါ်ပြအံ့။ ကိုရီးယားတို့၏ ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းစဉ်လာ တော်တော်များများကို မြန်မာများအတွက် အထူးတလည် ပြန်ပြောနေစရာ လိုမည်မထင်။ ယနေ့အချိန်သည် ကိုရီးယားရုပ်ရှင်ကားများ မြန်မာပရိသတ်အတွက် ညို့ငင်ဖမ်းစားနေသည့် အချိန်ကာလများလည်းဖြစ်လေသည်။ သူရို့၏ ယဉ်ကျေးမှုသည် မြန်မာတို့အတွက် အထူးတလည်း အံ့သြစရာဖြစ်တော့မည် မထင်အံ့။

မြန်မာပြည်တွင်းရှိ မြန်မာများ မသိသေးသည့် အချက်မှာ ကိုရီးယားရောက် မြန်မာအများစုသည် စက်ရုံ အလုပ်ရုံများတွင် ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင် နေကြရသည်ဆိုသည့် ဘဝများပင်ဖြစ်သည်။ အများစုသည် သင်္ဘောပေါ်မှ ခုန်ချ ထွက်ပြေးကာ ကိုးရီးယား နိုင်ငံတွင် တရားမဝင် ဝင်ရောက် နေထိုင် အလုပ် လုပ်နေကြသူများဖြစ်သည်။

ကိုရီယားများ ခွေးသားစားသည်ဟု လေ့လာမိသော ကျွနု်ပ်အတွက် ကိုရီးယားနိုင်ငံ ဆိုးလ်မြို့တွင် ခွေးသားရောင်းသော ဆိုင် လိုက်ရှာခဲ့သေးသည်။ ရှာမတွေ့ခဲ့ချေ။ ကူညီလိုက်ပို့ပေးသော ကိုရီယားမှ နယ်ခံ ကိုရီသားနိုင်ငံသား မိတ်ဆွေသည်ပင်လျင် ခွေးသားရောင်းသော ဆိုင် ဘယ်မှာ ရှိသည်ကို မသိခဲ့ချေ။ အလွန်အေးသော နယ်များတွင်သာ စားလေ့ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ ထို့ကြောင့် ကိုးရီးယားလူမျိုးများ ခွေးသားစားသည် ဟူသော ကျွနု်ပ်၏ အမြင် ပျောက်ခဲ့ရသည်။

ခွေးဆိုသည်နှင့် ပတ်သက် ၍ ဂျန်ပန်ရှိ မြန်မာများကတော့ မြန်မာအချင်းချင်း ရွှေ ဟုခေါ်ကာ ဂျပန်များကို ခွေး ဟုခေါ်ကြသည်။ ကိုယ်နိုင်ရာကို ကွယ်ရာတွင် နှိပ်ကြသည့် ကျုပ်တို့ မြန်မာတို့၏ အထာများပင် ဖြစ်သည်။ မြန်မာမိတ်ဆွေ တစ်ချို့ရှိသည့် အိခဲဘူခူရု မှ ဂျပန်စားသောက်ဆိုင် တွင် ကျွနု်ပ်သည် ညစဉ် ဆာကေးအရက်ပူပူ ကို သောက်ကာ လတ်ဆတ်သော ဂျပန်ငါးအစိမ်းကို စားသောက်လေ့ရှိသည်။ ထိုစားသောက်ဆိုင်တွင် အလုပ်လုပ်နေသော မြန်မာလူငယ် တစ်ယောက်သည် ဂျပန်မများ ဆိုင်တွင်းသို့ လာရောက် စားသောက်လျင် “အသည်းလေး၊ အချစ်ကလေး ဘာစားမလဲ” ဟု မြန်မာလို အော်ဟစ် နုတ်ဆက်ကာ နုတ်အရသာ ခံလျက် အသားယူလေ့ရှိသည်။ မြန်မာစကားနားမလည်သော ဂျပန်မများ ခံပေရော့။

ကိုရီးယားရှိ မြန်မာ အများစုသည် အုပ်စုလိုက် စက်ရုံများတွင်သာ နေထိုင် အလုပ်လုပ်ကြရသည်။ဂျပန်တွင် မြန်မာအများစုသည် စားသောက်ဆိုင်တွင် အလုပ်လုပ်ကြသလို ကိုရီးယားတွင် မြန်မာများ စက်ရုံများ၌ အလုပ်လုပ်ကြရသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဂျပန်စကားတတ်မှ လူများအတွင်း ထိုးဖောက် ဆက်သွယ်လို့ ရသလို ကိုရီးယား နိုင်ငံတွင်လည်း ကိုရီးယား ဘာသာစကားတတ်မှ လူများအတွင်းသို့ ထဲထဲဝင်ဝင် ဝင်ရောက်ပြောဆို ချဉ်းကပ်နိုင်ပေမည်။ အင်္ဂလိပ်စကားထက် ပြည်တွင်းသုံးဘာသာစကားသည် ပိုမိုပြီး အသုံးဝင် အရေးကြီးလှသည်။

အလုပ်အမား တန်းလျားတွင် နေလျက် အလုပ်လုပ်ကြရသော ကိုရီးယားရောက် မြန်မာ အလုပ်အမားများ၏ ဘဝတေးများသည်လည်း မချိုလှချေ။ ခွဲတန်းနှင့် ကျွေးသော ထမင်းကို စားလျက် ဟောခန်းကြီးထဲတွင် တန်းစီအိပ်ကြရသည်။

ကိုရီးယား၏ ငွေးကြေးနှုန်းထားသည် မြန်မာပြည် လက်ရှိ ငွေကြေးနှုန်းထားနှင့် သိပ်ပြီး မကွာလှချေ။ ထို့ပြင် ကိုရီးယား ငွေကြေး ဝမ် သည် ဂျပန် ငွေကြေး ယန်းနှင့် ဆယ်ဆမျှ ကွားခြားသောကြောင့် ဂျပန်မှ ကိုရီးယားသို့ သွားရောက်လျှင် အလွန် ဈေးချိုသည်ဟု ခံစားရပေလိမ့်မည်။

၂၀၀၆-ခုနှစ် နောက်ပိုင်း ဂျပန်နိုင်ငံ၌ အိုဗာစတေးနေသူများ အဖမ်းခံရပါက နိုင်ငံရေးလုပ်မည်ဟု ဝန်ခံချက်ဖြင့် ယာယီနေထိုင်ခွင့်များ ထုပ်ပေးလျက်ရှိနေသည်။ မလေးရှားနိုင်ငံတွင် အိုဗာစတေးနေသူများ ရင်ဂစ် ၅၀ ကို စာအိပ်ထဲတွင် အသင့်ဆောင်ထားလျက် ရဲဖမ်းပါက ပေးလိုက်လျင် ရဲများက ပြန်လွှတ်ပေးသည်။ ၅၀ ထက် လျော့နည်းပါက နောက်တစ်နေ့တွင် ထပ်လာဖမ်းလေ့ရှိသည်။ သို့ရာတွင် ကိုရီးယားနိုင်ငံတွင် မြန်မာ အိုဗာစတေး နေသူများ အတွက် မြန်မာနိုင်ငံပြန်ရသည်မှ လွဲ ၍ အခြားရွေးစရာ လမ်းသိပ်မရှိပါ။ အသိ တစ်ယောက် ကိုရီးယားမှ ဂျပန်သို့ သင်္ဘောဖြင့် ခိုးဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ အမေရိကန် နိုင်ငံနှင့် အခြား ဥရောပနိုင်ငံများတွင်တော့ နိုင်ငံရေးခိုလှုံခွင့်ရကြသည်။

အမေရိကန် နိုင်ငံတွင် နိုင်ငံရေး ခိုလှုံခွင့်ဖြင့် ဝင်ရောက် လာကြသော မြန်မာ မိသားစုများအပေါ် အစစအရာရာ တာဝန်ယူခွင့် အမေရိကန် အစိုးရ အပေါ် လျှောက်ထားသော အမေရိကန် မိသားစုများ ရှိပါသည်။ သို့ရာတွင် အမေရိကန် မိသားစုများ၏ ပြုစုစောင့်ရှောက်မှုအောက်တွင် အတူတူနေကြသော မြန်မာ မိသားစုတို့သည် နောင်တွင် ထိုအမေရိကန် မိသားစုများနှင့်ပင် ပြဿနာများ ဖြစ်လျက် အိမ်ပေါ်မှ ဆင်းကာ လမ်းခွဲထွက်သွားကြသည်ကို ကြားရသည်။

ဂျပန်နိုင်ငံတွင်လည်း ဂျပန်တို့သည် ဘာသာတရားမရှိ၊ အရိုင်းအစိုင်းများ၊ ဟန်ဆောင် ဆက်ဆံတတ်ကြသည့် လူမျိုးများ ဖြစ်သည်ဟု ဂျပန်ရောက် မြန်မာ အသိုင်းအဝိုင်းတွင် ရေရွတ်မြည်တမ်းကြသည်။

အခြားနိုင်ငံများ ထက် စာလျင် အရှေ့တောင် အာရှနိုင်ငံများတွင်တော့ တစ်နိုင်ငံနှင့် တစ်နိုင်ငံ ယဉ်ကျေးမှုကွာခြားခြင်း (Culture Gap) က သိပ်မကြီးပေ။ သို့ရာတွင် ယဉ်ကျေးမှုကွာခြားခြင်းကို ရုတ်တရက် တွေ့မြင်ရသူ (Culture Shock) နိုင်ငံခြားရောက် မြန်မာ များအတွက် အခြားတိုင်းပြည်တို့၏ ယဉ်ကျေးမှုကို ကြိုးစား နားလည်ဖို့ လိုအပ်ပြန်ပေသည်။ ရောမရောက် လျင် ရောမလို ကျင့်စရာ မလို။ ချီးကျရာ ပျော်အောင် နေတတ်ဖို့သာ လိုပေသည်။

ဤသည်မှာ ယဉ်ကျေးမှု ကွာခြားခြင်းတို့၏ နောက်ဆက်တွဲ ဆိုးကျိုး ရလဒ်များ ဖြစ်သည်။ ထိုကဲ့သို့ သော မလိုလားအပ်သည့် ပြဿနာများ မဖြစ်စေရန် နိုင်ငံခြားရောက် မြန်မာတို့သည် တိုင်တပါးတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုကို လေ့လာ သိရှိ နားလည် ထားဖို့လည်း လိုအပ်သည်။

ထိုကဲ့သို သော အခြေအနေများထဲမှ ထိုင်းနိုင်ငံ နယ်စပ်နှင့် မလေးရှားနိုင်ငံသို့ ခိုးဝင်ရောက်လာနေကြရသော ရွှေ့ပြောင်နေထိုင်ကြရသည့် မြန်မာ အလုပ်သမားများ၏ အခြေအနေသည် အဆိုးရွားဆုံး ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ကျွနု်ပ်ထင်သည်။ လူ့အခွင့်အရေး ကာကွယ်ပေးချက်၊ ကျန်းမာရေး၊ ပညာရေး လေ့လာနိုင်မှု မရှိခြင်း၊ နောင် အနာဂတ်အတွက် ခိုင်မာသောမိသားစု ဘဝအာမခံချက် များ မရှိခြင်း စသည်တို့သည် လက်ရှိ ကျွနု်ပ်တို့ နိုင်ငံခြားရောက် မြန်မာအများစုအတွက် ပြဿနာများ ဖြစ်သည်။

ကျွနု်ပ် လူတော်တော်များများ တွေ့ဖူး၊ ကြားဖူး၊ မြင်ဖူးခဲ့ပါသည်။ တစ်ချို့သည် လက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အစိုးရ ကောင်းသည် ဟု ထောက်ခံသည်။ အဘယ်ကြောင့် ဆိုသော် သူရို့၏ စားဝတ်နေရေးသည် ဖူးလုံလျက်၊ စစ်အစိုးရ အပေါ် အမှီသဟဲပြုကာ စီးပွားရေး ကောင်းနေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ သူရို့သည် လူထောင်၊ သောင်းပေါင်းများစွာတို့၏ ငတ်မွတ်မှုကြောင့် ငိုရှိုက်သံ၊ ငြီးတွားငိုးကြွေးသံ၊ စစ်အစိုးရ၏ ယှဉ်းပန်းနှိတ်စက်မှုတို့ကြောင့် မိမိတို့သားသမီး ဆုံးရှုံးရသော မိဘမျက်ရည်များ၊ အနာဂတ်မဲ့ ကလေးသူငယ်တို့အား လျစ်လျူပြုနေသူများ ဖြစ်နေကြသည်။ တနည်းအားဖြင့် ဘာသာရေးကို အရေခြုံ တစ်ကိုယ်ကောင်း သမားများ ဖြစ်ကြသည်။

ဖြူစင်သူများ တိမ်းပါး လွင့်စင် နွမ်းပါးကြရသည့် ဤလောက ဘဝပတ်ဝန်းကျင်တွင် တွန်းထိုး ရုန်းကန် တော်လှန်ဆန့်ကျင်ခြင်းသည်သာ ထွက်ရပ်မှန် လမ်းကြောင်း တစ်ခု ဖြစ်ချေလိမ့်မည်။


ငါတို့ဟာ လူငယ်တွေဖြစ်တယ်။
ဒါပေမယ့် ငါတို့ဟာ လမ်းပေါ်မှာ ရည်ရွယ်ချက် မရှိ၊ မျှော်မှန်းချက် နတ္ထိနဲ့ လျှောက်နေတဲ့ လူငယ်တွေ မဟုတ်ဖူး။
ငါတို့မှာ ယုံကြည်ချက်ဆိုတာ ရှိတယ်။
ငါတို့မှာ မျှော်လင့်ချက်ဆိုတာလဲ ရှိတယ်။
ငါတို့မှာ အားမာန်နဲ့ သတ္တိလဲ ရှိတယ်။

ငါတို့တတွေဟာ
အားမာန် ကို အားမာန်ချင်း
သတ္တိ ကို သတ္တိချင်း
ယုံကြည်ချက် ကို ယုံကြည်ချက်ချင်း
မျှော်လင့်ချက် ကို မျှော်လင့်ချက်ချင်း
အားပြိုင် တိုက်ခိုက်ကြရလိမ့်မယ်။
(မှတ်ထားခဲ့မိသော စာစု တစ်ခု။)

ဒါသည် ကျုပ်တို့ မြန်မာတွေ၏ လတ်တလော အခြေအနေ အပေါ်ယံ သုံးသပ်စရာဖြစ်သည်။ မည်သို့ပင် ဆိုစေ ကျွနု်ပ်တို့ မြန်မာများ ဘယ်ရောက်ရောက် သတ္တိသွေးများ ပစ်ခဲနေလျက် နိုင်ငံကြီးသား ပီသနေကြဖို့လိုသည်။ လိုအပ်သည့် အသိညာဏ်ပညာ ခွန်အား လက်နက်များ သွေးလျက် ရှိကြရမည်။

အနန္တမေတ္တာဖြင့်
ဘကောင်း

ချစ်သူလာတော့ နိုးထခဲ့တယ်

အကြည် အိမ်ကို ရောက်လာတော့ မောင်က ငယ်ငယ်လေးဘဲ ရှိသေးတယ်။ မေမေကပြောတော့ အကြည်က ဟိုးဟို အဝေးကြီးကနေ ပြောင်းလာတာတဲ့။ ပြီးတော့ မောင်တို့ နဲ့ အတူတူ နေရအောင် လာတာတဲ့။

အဲတုန်းကတည်းက အကြည်က ထမီဝတ်တတ်နေပြီ။ အကြည်ကို စတွေ့တုန်းက နဖူးအပြောင် ဆံပင်ကို အနောက်မှာ စုပြီး စည်းထားတယ်။ အကြည်ရဲ့ ကြည်လင်ရှင်းပနေတဲ့ မျက်နှာလေးက နောင်အနာဂတ်တွေ အထိ မပြောင်းလဲပဲ အမြဲတမ်း လန်းဆန်းနေခဲ့တယ်။

မောင် မှတ်မိသလောက်ဆို အဲဒီတုန်းက မောင်က ငါးနှစ်လောက်ပဲ ရှိအုန်းမယ်။ မေမေရော၊ ဖေဖေရောက မောင့်ကို သိပ်ပြီး အလိုမလိုက်ဘူး။ ခပ်တည်တည်နဲ့။ မောင်က ဖေဖေ အနားကို ကပ်ဖို့ ချောင်းတိုင်း ဖေဖေက အမြဲ မောင်းထုတ်တယ်။ သူ့ကြည့်လိုက်ရင် သတင်းစာကြီးဖတ်လိုက်၊ စာရေးလိုက်နဲ့။ နောက် မေမေကလည်း ဖေဖေ အနားပဲ ကပ်ပြီး စကားပဲ ပြောနေတယ်။

ရုပ်ရှင်သွားရင်လည်း မောင့် ကို မခေါ်ချင်ကြဘူး။ မောင်မသိအောင် တိတ်တိတ်လေး သွားကြတယ်။ ညညဆို မောင်က တစ်ယောက်တည်း အိပ်ရတယ်။ မောင့်မှာ အရုပ်တွေ အများကြီးရှိပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ကြာတော့ မောင် ဒီအရုပ်တွေ နဲ့ မဆော့ချင်တော့ဘူး။

မောင်တို့ အိမ်မှာ အဖေ့ဖက်က အမျိုးတွေ ရွာက လာနေပြီး ကျောင်းတက်နေတဲ့ ကောင်မလေး နှစ်ယောက်တောင်ရှိတယ်။ဒါပေမယ့် အဲဒီ ကောင်မလေးတွေက အရမ်းညစ်ပတ်တာ။ နှပ်ချီးတွေညစ်ပြီးရင်လည်း သူရို့ ထမီကို ပြန်သုပ်ပစ်တာ။ ရေလည်း မှန်မှန်မချိုးဘူး။ နံလည်း နံသေးတယ်။ သူရို့က မောင့်ကို ထမင်းခူးပေးပြီးရင် ထမင်းပုဂံကို မောင့်ရှေ့ချပေးထားပြီး စကားပဲပေါနေကြတယ်။

အကြည် ရောက်လာတော့ မောင်က အကြည်နဲ့ပဲနေတယ်။ အကြည်က အရမ်း သန့်ရှင်းတာ။ အကြည်ကိုယ်လေးက အမြဲမွှေးနေတာပဲ။ မောင် အကြည်ရဲ့ ကိုယ်နံလေးကို အမြဲမှတ်မိတယ်။ပင်ကိုယ် ကြာညို နံ့ သင်းသင်းနဲ့ သနပ်ခါးရည်ကျဲနံ့လေး အမြဲတမ်းရောနေလေ့ ရှိတတ်တဲ့ အကြည်ရဲ့ ကိုယ်သင်းနံ့လေးတွေဟာ မောင်မြတ်နိုးတာလေးတွေပေါ့။

ညအိပ်လို့ မောင့်နဘေးမှာ အကြည် ကိုယ်နံလေးမရှိရင် မောင် နှာခေါင်းတရှုပ်ရှုပ်နဲ့ အကြည်ကို အိပ်ရာဘေးမှာ လိုက်ရှာတော့တာဘဲ။ မတွေ့ရင် မောင့် မျက်လုံး အလိုလို ပွင့်လာပြီး အကြည်ကို လိုက်ရှာရတယ်။

မောင်အိပ်ရင်လည်း အကြည်ရဲ့ လက်ကလေးတွေ ကိုင်ပြီးမှ အိပ်တတ်တယ်။အကြည်က မောင့်ကို အရာရာ ကာကွယ်ပေးသူလို့ မောင်ယုံကြည်တယ်လေ။ သွယ်သွယ်လျလျ အကြည်လက်ဖဝါးလေးနဲ့ မောင့်လက်ကို ကိုင်ထားပေးမှ မောင် လုံခြုံတယ်လို့ ခံစားရတယ်။

အကြည်ကပြောတယ်။ “အမလေး..သူ့နာမည်ကလည်း တင်တင်စည်းစည်းနဲ့ မောင်တဲ့။ မောင်ကြီးလာရင် မောင့်နားမှာ ကောင်မလေးတွေ တစ်ယောက်မှ ကပ်ကြမှာ မဟုတ်ဘူးတဲ့”။ မောင်ကလည်း စကားပြောရင် ကိုယ်ကိုယ်ကို မောင်လို့ ပဲပြောတယ်။

အကြည်က မောင့်ကို အမြဲစတယ်။ “မောင့် မိန်းမက ဘယ်သူလဲ”လို့ မေးရင် မောင် က “အကြည်ပေါ့” လို့ ပြန်ဖြေတော့ အကြည်က တခိခိနဲ့ အရမ်းရီတယ်။ ပြီးတော့ မောင့် ကိုယ်လုံး ဖြူဖြူတုတ်တုတ်ကလေးကို သူ့ရင်ခွင်ထဲမှာ ထည့်ပြီး ဖက်ထားတယ်။

မောင့်ထက် ခေါင်းတလုံးစာ မြင့်နေသေးတဲ့ အကြည်ကို မောင်က အရာရာ ယုံကြည်ကိုးစားခဲ့တယ်။ အဲတုန်းက အကြည်ကို မှီတွယ် ပွေ့ဖက်ခဲ့ရတဲ့ မောင့်လက်ကလေးတွေ အခုလို ကြီးမားကျယ်ပြန်ပြီး အားအင်တွေ မရှိခဲ့သေးဘူး။

အကြည် မောင့်ကို စတဲ့ စကားတစ်ခွန် မှတ်မိသေးတယ်..”ကလေး လက်က သေးသေးလေးတွေ။ အကြည်ကို တောင် မချီနိုင်ဘူး”တဲ့။..အဲတုန်းကတည်းက မောင်က မှတ်ထားခဲ့တာ။ “တစ်နေ့ အကြည်ကို မောင်စွေ့ကနည်း ပွေ့ပြီး ချီမယ်လို့”။

အကြည် လက်ဖဝါးကို အားကိုးတကြီးဆုပ်ကိုင် ပြီးမှ ကျောင်သွားရလေ့ရှိတဲ့ မောင့်လို သကောင့်သား ငချွတ်ကလေးက အကြည်ကို ပွေ့ချီနိုင်ဖို့ အဲဒီတုန်းကလည်း ကြိမ်းဝါးခဲ့တာ။

မောင် ကျောင်းသွားဖို့ဆိုရင် အကြည်က အကုန် လုပ်ပေးမှ မောင် ကျေနပ်တယ်။ မေမေကဆို မောင့်ကို သနပ်ခါးပါကွက် အထူကြီးတွေ လိမ်းပေးလေ့ရှိတယ်။ မောင် အဲဒါဆို အရမ်း မုန်းတာပဲ။ ကျောင်းရောက်တာနဲ့ အဲဒီ သနပ်ခါးပါကွက်ကြီးတွေကို ပြန်ဖျက်ပစ်တာပဲ။

အကြည်ရောက်တော့မှ အကြည်က မောင် စိတ်တိုင်းကျ အကုန်လုပ်ပေးတယ်။ မောင့်ပါးကို ပေါင်ဒါမှုန့်လေးနဲ့ ပွတ်ပေးတယ်။ မောင့် ဆံပင်ကိုလည်း အုန်းဆီနဲ့ ဆံပင်ကော် ရောပြီး အမောက် ကလေးဖြစ်အောင် လုပ်ပေးလေ့ ရှိတယ်။ အဝတ် အစားဆိုလည်း အကြည်က မောင့်အတွက် မီးပူတိုက်ပေးပြီးသား။

အကြည်က မောင့်ကို ကျောင်းအပို့ အကြို လုပ်ပေးရတယ်။ တနေ့ မောင် ကျောင်းကအပြန် လမ်းမှာ သံစူးတော့ အကြည် မောင့်ကို အိမ်ရောက်တဲ့ အထိ တလမ်းလုံး ကျောပိုးခဲ့တယ်။ မောင် ငိုတော့ အကြည်လည်း ငိုတယ်။ အဲဒီနေ့က အကြည် မောင့်ကို တညလုံး မအိပ်ပဲ သံစူးတဲ့ ဒဏ်ရာကို ခဏ ခဏ ထကြည့်ရတယ်။

မောင့် နဖူးပေါ်က ဆံပင်လေးကို သပ်ပေးပြီး စိုးရိမ်တကြီးနဲ့ ကြည့်နေခဲ့တယ်။ အကြည်တော့ သိမှာ မဟုတ်ပါဘူးလေ။ သတိထားမိချင်မှ သတိထားမိမှာ။ အဲထိအချိန်က စပြီး မောင့် ရဲ့ ကနဦး သိတတ်စနှလုံးသားလေးထဲမှာ အကြည့်ရဲ့ ကြင်နာတတ်တဲ့ နှလုံးသားက အစားထိုးဝင်ရောက်ခဲ့တယ်။

အကြည်က အရမ်းတော်တာ။ အိမ်မှာဆို မေမေက အိမ်မှုကိစ္စတွေ အကုန်လုံး အကြည်နဲ့ လွှဲထားတယ်။ မောင် အိပ်ရာ နိူးတဲ့ အချိန်ဆို အကြည်က ရေချိုး သနပ်ခါး လူးပြီးသား။ အကြည် မျက်နှာလေးက ယဉ်ကျေးလှတဲ့ မနက်ခင်းရဲ့ မခို့တရို့ကဗျာတပုဒ်လိုပဲ။ အကြည် မျက်နာ ကလေးလေးက အရမ်း ကျက်သရေ ရှိနေတာ။

မောင် က အကြည်ကို အရမ်းချစ်တာ။ အိပ်ရာဝင်ရင် မောင်က အကြည်ကို နမ်းပြီးမှ အိပ်လေ့ရှိတယ်။ အကြည် ဘယ်သွားသွား အကြည်နောက် မောင် က တကောက်ကောက် တောက်တဲ့ကပ် ကပ်သလိုလိုက်နေလေ့ရှိတယ်။

------------------------------------------------------------------------------------------------

အကြည် မောင့် ဘဝထဲက ထွက်သွားခဲ့တာ အခုဆိုရင် ၁၅-နှစ်လောက် ရှိရော့မယ်။ မောင့်ဘဝမှာ အကြည်နဲ့ နေခဲ့ရတဲ့ နေ့ရက်တွေဟာ အပျော်ရွှင်ဆုံးပဲ။ ညညဆို အိပ်ရာဘေး စမ်းပြီး လန့်နိုးရတဲ့ ညတွေဆို ခဏခဏပဲ။ မောင် တက္ကသိုလ် ကျောင်းသား ဘဝရောက်တဲ့ အထိ အကြည်ကို မေ့လို့ မရဘူး။
အကြည် မရှိတော့တဲ့ နောက် ကိုယ်ဘာသာကိုယ် တစ်ယောက်ထဲ နေရတာကို နှစ်ချိုက်ခုံမင်လာတယ်။မောင့်ရှင်သန်နေတဲ့ အိမ် နဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်တွေမှာ မောင်ဟာ ရှိနေပေမယ့် မရှိသလို တိတ်ဆိတ်စွာ ပျောက်ကွယ်နေလေ့ရှိတယ်။ ပတ်ဝန်းကျင်မှာ လူတွေက မောင့်ကို မသိလိုက် မသိဘာသာ လစ်လျူပြုထားတဲ့ အချိန်စက်ဝန်းထဲမှာ ရှင်သန်နေခဲ့တယ်။

ပန်းလိပ်ပြာလေးတွေ ရောင်စုံဝဲနေသလို့ မိန်းမလှကလေးတွေ ပေါင်းစုံလှတဲ့ တက္ကသိုလ်ကျောင်းဥယျာဉ်မှာ သင်ကြားနေတဲ့ မောင့်ဘဝဟာလည်း တကယ်တော့ ခြောက်ခြောက်သွေ့သွေ့နဲ့။ အို..ကွယ်..တကယ်တော့ မောင်ဟာ အကြည်ဆိုတဲ့ ဘာသာတစ်ရာ တစ်ခုတည်းကို ကိုးကွယ်နေသူပါလေ။

မောင် ဒီနေ့ ကျောင်းကပြန်ရောက်တော့ အိမ်မှာလူတွေ သန့်ရှင်းရေးတွေလုပ်ကြ၊ ချက်ကြ ပြုတ်ကြနဲ့ အလုပ်တွေ ရှုပ်နေကြတယ်။ မောင့် ဖေဖေရော၊ မေမေရောက အဝတ်အစား အကောင်းတွေ ဝတ်လို့။

မောင့် ကိုလည်း အဝတ်အစား မြန်မြန်သွားလဲခိုင်းတယ်။ လေဆိပ်မှာ ကိုကိုနဲ့ အကြည်ကို သွားကြိုရမယ်တဲ့။ အကြည်တို့ ပြန်လာပြီတဲ့။ မောင် ပျော်လိုက်တာ။ အိမ်ပေါ်ကို တခါတည်း ခုန်ပေါက်ပြီး တက်သွားလိုက်ခဲ့တယ်။ တစ်အိမ်လုံးက ပျော်နေကြတယ်။ အကြည် ပြန်လာတော့မယ်။ ကိုကိုရော ပြန်လာတော့မယ်ပေါ့။

လေဆိပ်ရောက်တော့ လူတွေက အများကြီးပဲ။ ပစ္စည်းတင်တဲ့လူနဲ့။ ပစ္စည်းချတဲ့ လူနဲ့ ဆိုင်ရာ ဆိုင်ရာ လာကြိုတဲ့ လူတွေ တော်တော် များတယ်။ မေမေနဲ့ ဖေဖေ့က လေဆိပ် ထဲကို အယင်ဦးဆုံး ဝင်သွားလိုက်ပြီ။

မောင်လည်း လိုက်သွားမလို့။ အကြည့်ကို တွေ့ရင် ပေးရအောင်လို့ ဆိုပြီး ယူလာတဲ့ ပစ္စည်း ကလေးကို စမ်းအကြည့်မှာ၊ မောင် သိလိုက်ပြီ။ အိမ်မှာ ကျန်ခဲ့ပြီ ဆိုတာ။ မောင်လည်း စိတ်ထဲမှာ တော်တော် ပျာယာခတ်သွားတယ်။ မောင် သိပ်စိတ်ညစ်တာပဲ အကြည်ရယ်။

နောက်တော့ မောင်လည်း မထူးတော့ဘူး ပြန်ယူရင် အချိန်မှီတန်ကောင်းပါရဲ့ ဆိုပြီး
မောင် ကားယူပြီး အိမ်ကို အမြန်ပြန်မောင်းလာတာ။ မောင့် စိတ်ထဲမှာ တော်တော် ပျာရာခတ်နေတယ်။ အကြည်ကို မှီမှ မှီပ မလားလို့။ မောင့် အာရုံထဲမှာ အကြည်ကို တွေ့တွေ့ချင်း ဒီပစ္စည်းလေးကို ပေးချင်နေတာ။

မောင် ကားမောင်းလာတာ အိမ်ကို ဘယ်ကနေ ဘယ်လို ရောက်သွားမှန်း မသိဘူး။ အိမ်ကနေ ကားကို အမြန်ပြန်မောင်းလာခဲ့တယ်။ မောင့် စိတ်ထဲမှာ ဘာမှ မရှိတော့ဘူး။ ဟာလာ ဟင်းလင်း ဖြစ်နေတယ်။ မောင် သိတာ တစ်ခုပဲ ရှိတယ်။ မောင် အကြည်ဆီ အမှီ ပြန်သွားရမယ်။ အကြည်နဲ့ တွေ့ရင် အကြည်ပျော်အောင်၊ အကြည် ဝမ်းသာအောင် အကြည် ဒီပစ္စည်းလေး မောင်နဲ့ တွေ့တွေ့ချင်း မြင်စေချင်တယ်။
------------------------------------------------------------------------------------------------

မောင် အကြည်ကို တောင်းပန်ပါတယ်။ မောင် အကြည်ဆီကို အမှီလာခဲ့ပါတယ်။ အကြည်ကို ပေးဖို့ ဆိုပြီး အကြည်ကို လွမ်းတိုင်း ရေးထားတဲ့ မောင့် ကဗျာ စာအုပ်ကလေးကိုလည်း ယူလာခဲ့ပါတယ်။

ဒါပေမယ့် အကြည်ရယ်။ လောကကြီးက မောင့်ကို အကြည်နဲ့ မတွေ့စေချင်တော့ဘူး ထင်ပါရဲ့။ အဲဒီ ကားအကြီးကြီးက မောင် ရှောင်တာတောင် အလွတ်တော့ဘူး။ မောင့် ကဗျာ စာအုပ်လည်း အဲဒီ ကားအကြီးကြောင့်စုတ်ပြဲကုန်တယ်ကွယ်။ မောင်လေ အကြည် ပျော်နေတဲ့ မျက်နာလေးကို မြင်ချင်လိုက်တာ မမြင်လိုက်ရဘူးကွယ်။

မောင့် ကဗျာတွေကို လည်း အကြည်ကို ရွတ်ပြရမဲ့ အခွင့် အရေး လည်း မောင် မရလိုက်တော့ ဘူးနော်။ ဒါပေမယ့် မောင် ပျော်ပါတယ်။ အကြည်ရဲ့ ပန်းခြင်းလေးတွေ၊ အကြည် မောင်အပေါ် သတိရနေမှုတွေက မောင် ဘယ်ဘဝရောက်ရောက် မောင် သိပ်ပျော်နေမှာပါ။

၂၀၀၀-ခုနစ်၊ နိုဝင်ဘာလ
အနန္တမေတ္တာဖြင့်
ဘကောင်း

ပဲခူးသား မောင်ဘကောင်း

(၁)
ကျွန်တော် ပဲခူးသားဖြစ်ခဲ့သည်။ ဟ..ကိုဘကောင်း မန္တလေးသားဆိုတာ ဘယ်ကနေ ဘယ်နဲ့ ပဲခူးသားဖြစ်သွားရပြန်တာတုံး လို့ မေးဘွယ်ရှိပြန်လိမ့်မယ်။ ဒီလိုပါ ရန်ကုန်မှာ လေးနှစ်ကျော် ငါးနှစ်နီးပါ တက္ကသိုလ်ပညာနို့ရည် သောက်စို့စဉ်က ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ဝင်း အဓိပတိလမ်း နဘေးက ပဲခူးဆောင်မှာ နေခဲ့ရတဲ့ အတွက် ပဲခူးသားလို့ ပြောတာပါ။

အဆောင်မှာ နေခဲ့တဲ့ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားတွေရဲ့ ဘဝအကြောင်းတွေကတော့ သိကြတဲ့အတိုင်း ဆွတ်ပျံ့ဖွယ်၊ ကြည်နူးဖွယ် အမှတ်တရတွေနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားလေ့ရှိကြတယ်။ အဲဒီထဲကနေ နောင်တချိန် အနုပညာလောကထဲရောက်သွားတဲ့ လူတွေရှိခဲ့တယ် ဆိုရင် သူရို့က ပြန်လည် ဖော်ကျူးတူးဆွကြတဲ့အတွက် အတိတ်က တက္ကသိုလ်ရဲ့ ပုံရိပ်ရောင်တွေဟာ ခံစားသူတွေအတွက် ပြန်လည် အသက်ဝင်လာတတ်ကြတယ်။

အဲဒီလိုပဲ ကျွန်တော် နေခဲ့ရတဲ့ ပဲခူးရဲ့ အလှမ်းမဝေးလှသေးတဲ့ အတိတ်က ပုံရိပ်တစ်ချို့ကို ပြန်လည်တူးဆွပါရစေ။ တက္ကသိုလ်ကျောင်းစာသင်ခန်းနှင့် ပဲခူးဆောင်တို့ယှဉ်ကြည့်လျှင် ကျွန်တော့် အပေါ် ပဲခူးဆောင်က နတ်ကြီးခဲ့သည်။

ရန်ကုန်မြို့တော်ကြီးသို့ တက္ကသိုလ်ကျောင်းတက်မှ ရောက်ဖူးသော၊ ရန်ကုန်ရောက်ရောက်ချင်း လမ်းမှား လမ်းပျောက်သော မအူမလယ် မန္တလေးသားတစ်ယောက် အနေဖြင့် ရန်ကုန်မြို့၏ စကား၊ အစားအစာ၊ ယဉ်ကျေးမှုတို့နှင့် အံဝင်မကျဖြစ်ရကာ နောင်တချိန် ကိုယ်ဒူးကိုယ်ချွန် လူပေါ်လူဇော်တစ်ယောက် ဖြစ်လာဖို့အတွက် ပဲခူးဆောင်သည် ကျွန်တော့်ဘဝအတွက် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။

ကျွန်တော်တို့ ပဲခူးသည် အစဉ်အလာကြီးမားခဲ့သည်။ အဓိပတိလမ်းမ ဘက်မှနေ၍ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ဘွဲ့နှင်းသဘင်အဆောက်အဦးသို့ ဝင်လာလျှင် ညာဘက် ပထမဦးဆုံးတွေရသော တောင်ငူ၊ စစ်ကိုင်း၊ ပဲခူး၊ အင်းဝ အဆောင်များ ဝင်းကို တွေ့ရသည်။

ထိုစဉ်က ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ် ပါမောက္ခ ဒေါက်တာကျော်သိန်း(ကျွန်တော်တို့ခေါ်သည့် နာမည်က ဒေါက်ကျော်) အိမ်က ကံဆိုးစွာပင် ကျွန်တော်တို့ အဆောင်းဝင်၏ နဘေးတွင်ရှိရလေကာ သူ့အိမ်ခေါင်မိုးသည် ညဉ့်နက် သန်းခေါင် လှည်းတန်း လက်ဖက်ရည်ဆိုင်များမှ ပြန်လာသော ကွန်ပျူတာ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများ၏ ခဲစာ အမြဲတမ်း ပစ်ပေါက်ခံရသည်။

ကျွန်တော် တက္ကသိုလ် လေးတန်းရောက်သည့်နှစ်တွင် ဒေါက်ကျော်၏ လာဘ်စားမှု အရမ်း နာမည်ကြီးလာပြီး ပါမောက္ခရာထူးမှ ပြုတ်လေကာ အဓိပတိလမ်း အိမ်မှ ဆင်းပေးရတော့သည်။

(၂)
ဒေါက်ကျော်၏ သုံးနေကြ အဖန်တလဲလဲ ရိုးအီနေသော စကားများဖြစ်သည့် သစ်ကိုင်းပေါ်တွင် ငှက်ကလေးသုံးကောင်နားနေသည်။ သေနတ်နှင့် ပစ်လျှင် ဘယ်နှစ်ကောင် ကျန်မလဲဟု စသော မိန်းခွန်းများသည် တက္ကသိုလ်ကျောင်း တစ်တန်းစတက်သည့် မောင်မယ် သစ်လွင် ကြိုဆိုပွဲ နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ပြောတတ်လေ့ရှိရကာ သူ့တွင် အခြားပြောစရာ ညာဏ်မရှိတော့ဘူးလားဟု အတန်းကြီးများအကြား တီးတိုးလှောင်ပြောင်ခံရသည်။

အဲဒီတုန်းက ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခချုပ်သည် ဒေါက်တာ တင်အောင်အေးဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သူသည် နိုင်ငံတော် တရားသူကြီးချုပ် ဖြစ်သွားခဲ့သည်။ ၁၉၉၆-အရေးအခင်းဖြစ်ပြီးနောက်ပိုင်း ဘွဲ့နှင်းသဘင်းခန်းမအနီး သူ့၏ နေအိမ်တွင် အဆောင်ရရှိရေးအတွက် ကွန်ပျူတာ တက္ကသိုလ်မှ ကျောင်းသားများနှင့် တွေ့ဆုံးဆွေးနွေးခဲ့ကြသေးသည်။ ယခုတော့ သူလည်း ဘယ်ရောက်နေသည်မသိ။

ပဲခူးဆောင်တွင် အိုင်စီမှ ကျောင်းသားများ အများဆုံးရှိသည်။ အိုင်အာ၊ ရှေးဟောင်းသုတေသနမှ ကျောင်းသားများလည်း ရှိကြသလို့ ကွန်ပျူတာမှ ကျောင်းသားများလည်း ရှိကြသည်။ နေရာဒေသ အသီးသီးမှလာကြသည်။ လူမျိုးစုံသည်။ ကိုယ်ကွယ်သည့် ဘာသာများလည်း မတူညီကြ။ ထို့ပြင် မတူညီသည့် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ကြီးပြင်လာကြသော လူငယ်များ လာရောက် သွေးစည်းကြသည့် အဆောင်လည်းဖြစ်သည်။

ကိုယ်နေခဲ့သည် နယ်တွင် သူတလူ ငါတမင်း နေနိုင်သည့် လူငယ်သည် အဆောင်တွင် တပြေးညီ ညီအကိုရင်းချာကဲ့သို့ နေရသည်။ အဆောင်တွင် နိမ့်ပါးခြင်း၊ ကြီးမြတ်ခြင်း၊ သိမ်ငယ်ခြင်း၊ လူတန်းစား ခွဲခြားခြင်း မရှိ။ အားလုံးက အားလုံးကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်သည်။ လုံခြုံစေသည်။ တနည်းအားဖြင့် ဘဝတိုက်ပွဲအတွက် အားမွေး လေ့ကျင်နေကြသူများချည့်သာ။

ထို့အပြင် ပဲခူးဆောင်တွင် နေခဲ့ဘူးသော အစဉ်အလာကြီးမားသည့် ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ၏ ဝိဉာဉ်များက ကျွန်တော်တို့ အပေါ်တွင် အများတမ်း ကြည့်ရှု့စောင့်ရှောက်နေကြသည်။ ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားဘဝ ပဲခူးဆောင်တွင် နေခဲ့သော အခန်းမှ အသုံးအဆောင်နှင့် စာအုပ်များသည် ကျွန်တော့်အတွက် နေ့စဉ် ကမ္မဋ္ဌာန်း ဘာဝနာ စီးမြန်းရသလို ကသိုဏ်း ရှု့သလိုမျိုး အခန်းအပြင် တံခါးအကြားမှ အမြဲလိုကြည့်ရှုှု့ရသည်။

(၃)
ဆယ်တန်း အင်္ဂလိပ်စာ အများသူငှာအောက် ဘိတ်ချေး၊ နောက်မှသာ လိုက်၊ ခွေးအကြီး လှည်းနင်းသလို အင်္ဂလိပ်စာအဆင့်ရှိသော မန္တလေးသား ဘကောင်းအတွက် ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း၊ အဓိပတိ ဦးဘမော်၊ ဂျာနယ်ကျော် ဦချစ်မောင်တို့၏ အင်္ဂလိပ်စာ အရေးအသားများသည် ခွန်အားဖြစ်စေခဲ့သည်။ သိမ်နုတ် ညံဖျင်းခြင်းတို့ကို အမြှစ်မှ လှန်ပစ်စေခဲ့သည်။

တက္ကသိုလ်ကျောင်း ၁၉၉၄-ခုနှစ် ပထမတန်းတက်တော့ မိဘများက တစ်လ သုံးထောင် ထောက်ပံ့သည်။ ထိုစဉ်က ဆူလေ၊ လှည်းတန်း ဘစ်ကားလိုင်းကားခသည် နှစ်ကျပ်။ အိမ်က ထည့်ပေးလိုက်သော ကျပ်တန် အထပ်လိုက်အား ကားခအဖြစ် သုံးရသည်။ အဆောင် လခသည် လေးရာကျပ်။ မနက်တစ်ခါ၊ ညနေတစ်ခါ ထမင်းကျွေးသည်။

အထပ်သုံးထပ်ရှိသော အဆောင်တွင် အထပ်တိုင်း၌ ဟောကျူတာ တစ်ဦစီ ထားရှိကာ အဆောင်မှုးဦခင်မောင်စိန်က အပေါ်ဆုံးထပ်တွင် ချင်းလူမျိုး ဟောကျူတာ ဆရာဆလိုင်းနှင့် ဟိုဖက်ထိပ်၊ ဒီဖက်ထိပ်နေကြသည်။ လကုန်ချိန်တွင် အဆောင်သားများ ဆရာဆလိုင်းထံတွင် အဆောင်လခ သွားရောက်ပေးသွင်းကြရသည်။

တက္ကသိုလ် ပထမတန်းတက်တော့ အဆောင်အောက်ဆုံးထပ် အခန်း-၄၉တွင် နေရသည်။ နှစ်ယောက်တစ်တွဲ နေရသော အဆောင်ခန်းတွင် ခုတင်နှစ်လုံး၊ ဗီရိုတစ်လုံး၊ စာကြည့်စာပွဲ နှစ်စုံ ထားရှိသည်။ အခန်းဖေါ်သည်လည်း မန္တလေးမှ အတူတူလာကြသော သူငယ်ချင်း တစ်ယောက်ပင်ဖြစ်သည်။ အခုတော့ သူလည်း ရုံတော်ကြီးတွင် ဆိုင်ဖွင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းထဲ ရောက်သွားသည်။

အိမ်က ပို့ပေးသော တစ်လ သုံးထောင်ကို ခြစ်ချုပ် ချင့်ချိန် သုံးစွဲရသည်။ အပြင်မှ ထမင်းဆိုင်များတွင် ထမင်းဝယ်မစားရဲ။ အိမ်မှ ပို့ပေးသော ငပိကျော်၊ ပုဇွန်ခြောက်ကျော်များဖြင့် အဆောင်ထမင်းကို မနက်တစ်ခါ၊ ညတစ်ခါ ဝလင်အောင် စားသည်။

ဆီကျဲကျဲ အရည်ပေါပေါ အဆောင်ဟင်းတို့မှာ ကုလားပဲချက်၊ ဂေါ်ဖီကျော်၊ ကြက်ဥချက်၊ ငါးဟင်း သို့မဟုတ် တစ်ပါတ်တစ်ခါ အသားဟင်းတစ်ခွက်ပါလေ့ရှိသည်။ ကိုယ့် အိမ်က ပို့ပေးလိုက်သော ဟင်းအခြောက် အခြမ်းတို့နှင့် တွဲဖက်စားရသည်။ မစားနိုင်သူတို့က အဆောင် ထမင်းစားခန်း အရှေ့တွင် ရောင်းနေသော ဟင်းဆိုင်မှ ဟင်းဝယ်စားကြသည်။ အဲဒီတုန်းက တစ်ယောက်စား ဝက်အူချောင်းကျော်တစ်ပွဲ ငါးကျပ်။

(၄)
တက္ကသိုလ် ဒုတိယတန်းရောက်တော့ မိဘများ ထောက်ပံရသည့် တစ်လ သုံထောင်မလောက်တော့။ တစ်လငါးထောင် ခုန်တက်သွားသည်။ ကုန်ဈေးနူန်းက တစ်နှစ်ထက် တစ်နှစ် တစစကြီးမြင့်လာသည်။ ဘစ်ကားလိုင်းကားခ ငါးကျပ်ဖြစ်သွားသည်။ ကျပ်တန် ရှားပါးသွားခဲ့သည်။

တက္ကသိုလ် ဒုတိယတန်းရောက်တော့ ဦးဖိုးကျား၏ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများ အလုပ်လုပ်ကျောင်းတက်သည့် အကြောင်း ဖတ်ရသည်တွင် အိမ်က ထောက်ပံ့သည့် ပိုက်ဆံအပေါ် မှီခိုနေရသည့် ကိုယ့်အဖြစ်ကို ဆန်းစစ်မိသည်။

ထိုအချိန်ကာလများ ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် စိန်ရတု အခန်းအနား ကျင်းပရန် စိုင်းပြင်နေကြသလို၊ ဗိုလ်ခင်ညွှန့်၏ စီမံခန့်ခွဲ မှုအောက်တွင် အဆောင် များ အသစ်များပြန်လည် ပြင်ဆောက်နေချိန်လည်းဖြစ်သည်။

မှတ်မှတ်ရရ အဆောင်များ ပြုပြင်တည်ဆောက်နေဆဲ ကာလများ၌ အဆောင်ရေချိုးကန်များမှ တဆင့် ဝဲများ ကူးကြပါလေတော့သည်။ ကျွန်တော် မောင်ဘကောင်းလည်း အပါအဝင် အဆောင်နေသူငယ်ချင်များ ခန္ဓာကိုယ် အကြိုအကြား တလျှောက် ဘာစကေဗီဝဲပျောက် လိမ်းဆေးများဖြင့် နပမ်းလုံးကြရသော်လည်း လုံးဝပျောက်မသွားခဲ့ချေ။ တတိယတန်း စာမေးပွဲများ ပြီးဆုံးသွားပြီးနောက် မန္တလေးပြန်၊ အမေက အဝတ်အစားများကို ရေနွေးဖြင့် ပြုတ်လျှော်တော့မှ ဝဲရောဂါ စင်းစင်း ပျောက်ကင်းတော့သည်။

ကျောင်းပြန်ဖွင့်၍ တက္ကသိုလ်စိန်ရတု အခန်းအနား ကျင်းပချိန်တွင် ပဲခူးဆောင်၏ ကျောင်းသားဟောင်းကြီးများ၊ သက်ကြီးရွယ်အို ဆရာကြီးများကလည်း ကိုယ်နေခဲ့သည့် အခန်းများကို လာကြည့်ကြသည်။ တချို့ မမျှော်လင့်သော တိုင်ပြည်မှ ပုဂ္ဂိုလ်များသည် ပဲခူးဆောင် ကျောင်းသားဟောင်းကြီများဖြစ်နေကြသည်။

ထိုစဉ်က စစ်ကိုင်းဆောင်ထွက် ဗိုလ်ခင်ညွှန့်၏ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်သည် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများအား စည်းရုံးသိမ်းသွင်းရန်ဖြစ်သည်။ အဘဟု ခေါ်ကြရသော ဗိုလ်ခင်ညွှန့်ကိုယ်တိုင် အဆောင်ကျောင်းသားများထံ အနီးကပ် စည်းရုံးရေး ဆင်းခဲ့သည်။

ဗိုလ်ခင်ညွှန့်၊ ဗိုလ်ကျော်ဝင်း အပေါင်းအပါနောက်လိုက်တို့သည် ကားအနက်များစီးလျက် သေနတ်၊ ဆဲလူလာဖုန်းတို့ ခါးတွင် ချိတ်ကာ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကျောင်းဝင် အဆောင်များတွင် ခြေရှုပ်ခဲ့ကြသည်။ အဆောင် ညစာစားပွဲများ၊ မိတ်ဆုံစားပွဲများ ကျင်းပကာ အဆောင်ကျောင်းသားတို့ကို ချဉ်းကပ်ခဲ့သည်။

(၅)
ပဲခူးဆောင်ကျောင်းသားဟောင်း ဇင်ယော်မောင်မောင် သည် ထိုစဉ်က ဗိုလ်ခင်ညွှန့်နှင့် ကပ်လျက် အဆောင်ဒင်နာများတွင် ခြေရှုပ်ပြန်သည်။ အင်လျားနှင့် ပဲခူး မောင်နှမဆောင် ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ဇင်ယော်မောင်မောင်သည်ကား ဖောက်ပြန်သူ တစ်ယောက်ဖြစ်ခဲ့သည်။ လူမှုရေးလည်း ဖောက်ပြန်ခဲ့သည်။

ဗိုလ်ခင်ညွှန့် တို့ အပေါင်းအပါများ တက္ကသိုလ်ကျောင်းဆောင်များတွင် ခြေရှုပ်နေခိုက် စက်မှုတက္ကသိုလ်မှ ကိုအောင်မိုးဝင် (မန္တလေး နွေဦး) က ဦးဆောင်လျက် တက္ကသိုလ်များ ရန်ကုန် မန္တလေး မိသားစု ဟု အသင်းအဖွဲ့ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ သူက ဥက္ကဋ္ဌ၊ ထိုစဉ်တုန်းက ကိုမင်းထွန်း (ယခု ဒါရိုက်တာ မင်ထွန်း)က ကျောင်းပြီးခါနီးပီဆို ၍ ကျွန်တော်က ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တက္ကသိုလ်နယ်မြေများ ၌ မန္တလေး ဝိဉာဉ်ကို မွေးဖွား ရှင်သန်စေခဲ့သည်။

သွားဖက်ဆိုင်ရာ ဆေးတက္ကသိုလ်၊ ဆေးဝါးကျွမ်းကျင်၊ သူနာပြု၊ အိုင်စီ၊ စက်မှု၊ ကွန်ပြူတာ၊ တို့မှ ကျောင်းသူကျောင်းသားများ၏ နှလုံးသွေးများ ကို ကူးလူးရှင်သန် ပေါင်းစည်းစေခဲ့သည်။ မန္တလေးအသင်း၏ တွေ့ဆုံပွဲများ၊ စုစည်း ညီညွှတ်မှုများက ထောက်လှမ်းရေးသမားများနှင့် တက္ကသိုလ်ကျောင်းဆရာ၊ ဆရာမများအကြားတွင် မျက်စိ ဒေါက်ထောက်ကြည့်ဖွယ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။

တစ်နေ့ ဆရာ ဆလိုင်းက ကျွန်တော်ကို သူ့အခန်းတွင် ခေါ်ပြောသည်။ တက္ကသိုလ်ကျောင်းဆရာများ အစည်းအဝေးတွင် မန္တလေး အသင်း၏ လှုပ်ရှားမှုများကို သတိထား စောင့်ကြည့်ရန်ဖြစ်ကြောင်း ပြောနေသည်ကို ပြောပြခဲ့သည်။ ထောက်လှမ်းရေး သမားများ အဆောင်တွင်းသို့ စိမ့်ဝင်ကြသည်။

အဆောင်များ အသစ်ပြုပြင် တည်ဆောက်ပြီးခါစ ၁၉၉၆-ခုနစ် ကျောင်းသား လှုပ်ရှားမှုများ ဖြစ်တော့ အဆောင်နေကျောင်းသားများ အားလုံး ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကျောင်းဝင်း အတွင်း လှည့်ပတ်လျက် လှည်းတန်း မီးပွိုင့်တွင် စက်မှုတက္ကသိုလ်မှ ကျောင်းသားများနှင့် ပေါင်းစုံ စုစည်းမိကြသည်။

ကျွန်တော်တို့ ကျောင်းသားများ အပေါ် ၈၈-ခုနှစ်မှ ကျောင်းသားများ ဆက်လက် သွေးသစ်လောင်းပေးခဲ့ကြသည်။ ရဲစိတ် ရဲမာန်တို့ဖြင့် ကျောင်းသားများ အားလုံး အဆောင်များ အထဲမှ ထွက်ခဲ့ကြသည်။

(၆)
ဗိုလ်ခင်ညွှန့်၏ ရည်ရွယ်ချက်များ ပျက်ခဲ့ရလေသည်။ ဤတွင် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသား များ အပေါ် ဗိုလ်ခင်ညွှန့်၏ မအောင်မြင်သော စည်းရုံးရေးက နောက်ပိုင်း ကာလများ၌ အဆောင်များကို ပိတ်ပစ်လိုက်သည် အထိ ရမ်းကားခဲ့သည်။

ထိုနှစ်ပိုင်း ကျောင်းများ ပိတ်တော့ ကျွန်တော်လည်း မန္တလေး မပြန်ဖြစ်တော့ချေ။ မိမိကိုယ်ကိုယ် ဦးဖိုးကျား၏ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသား ဇာတ်ကောင် ဖြစ်စေလျက် ပဲခူးဆောင်တွင် ဆက်လက် နေထိုင်ခဲ့သည်။

သစ်ပင်ကြီးများ အုံ့ဆိုင်းလျက် အေးမြနေသော အရိပ်အာဝါသ အောက်တွင် ပဲခူးသည် အေးချမ်းလှသည်။ အဆောင်ရှေ့တွင် ကံကော်ပင်လည်း ရှိသည်။ အဆောင် ဒုတိယထပ် တစ်ထပ်လုံးတွင် မှ ဟောကျူတာ အဆောင်မှုးနှင့် ကျွန်တော် နှစ်ယောက်ထဲသာ အဆောင်တွင် ကျန်ခဲ့သည်။ အဆောင်တွင် အဝတ်လျှော်သည့် ဦးရာဂျူးသည် အဆောင်ဝင်း အပြင်ထွက်လျက် အဓိပတိလမ်းဘေးတွင် ကွမ်းယာ ဆေးလိပ်၊ မုန့်ထုပ်ကလေးများ ရောင်းရသည်။

ကျွန်တော် တက္ကသိုလ်လေးတန်းတက်သည့်နှစ်တွင် အဆောင်အပေါ်ဆုံးထပ် ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်းအခန်းနှင့် ကပ်လျက် ဒေါင့်ခန်းတွင် တစ်ယောက်ထဲ နေရသည်။ ကျောင်းပညာရေးအပေါ် စိတ်ကုန် နေသော အချိန်ကာလများလည်း ဖြစ်သည်။ အတန်းမတက်၊ ညပိုင်းအလုပ်ကို ညလုံးပေါက်လုပ်ကာ မနက်တခင်းလုံး အဆောင်တွင် အိပ်သည်။

အဆောင် ထမင်းစားဆောင်အတွက် သိုလှောင်ထားသော ဆန်အိပ်များ ထဲမှ ဆန်များကို ရေပုံးနှင့် ကျွန်တော်ကိုယ်တိုင် အဆောင်းမှုးမသိအောင် တိတ်တဆိတ် ခိုးယူလျက် သူငယ်ချင်းများ နှင့် ညလယ်စာ ထမင်းချက်စားကြသည်။ ထို ထမင်းအိုးနှင့်ပင် ကြက်ဥဟင်းချက်၊ အမဲသားကျော်စားကြသည်။

ထိုနှစ်သည် အဆောင်နေကျောင်းသား ဘဝတို့၏ နောက်ဆုံနှစ်လည်း ဖြစ်သည်။ စစ်အစိုးရက အဆောင်များ ပိတ်ပစ်လိုက်သည်တွင် ကျွန်တော် ပဲခူးဆောင်ကို ခွဲခွာ ခဲ့ရသည်။ ထို့နောက် သမိုင်းဝင်းထဲမှ ပုပ္ပါးဆောင် သို့ ယာယီ အခိုက်အတန့် အနေဖြင့် ရောက်သွားခဲ့သည်။ ပုပ္ပါးဆောင်တွင် နောက်ဆုံးနှစ် စာမေးပွဲကို ပြီးမြောက်စေခဲ့လျက် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားဘဝကို အဆုံးသတ်ခဲ့ရသည်။

အနန္တမေတ္တာဖြင့်
ဘကောင်း

ကိုကို့ နှမ မြကြည်

ပန်ချီကား အမည် : No Name
ဆီဆေး
ရေးဆွဲ - ၂၀၀၂-ခုနှစ်

(၁)
အနှစ် နှစ်ဆယ်ဆိုသည့် အချိန်ရထား တစ်စင်း လျင်မြန်စွာ ဖြန်သန်းခုတ်မောင်းသွားခဲ့သည်။ အရာရာ အဖြစ်အပျက် အစုံစုံကို ပြန်ပြောင်းစဉ်းစားကြည့်လျင် အတိတ်က အရာများ၏ ပုံရိပ်ရောင်အချို့သည် မနေ့တနေ့က ကဲ့သို့ ပြက်ပြက်ထင်းထင်း ရှိနေသေးသလို အချို့လည်း ဝိုးတို့ဝါးတား မှုံမှုံမှိုင်းမှိုင်းနှင့် ပျောက်ကွယ်လုမျှ ရှိသည်။

ပြက်ထင်းနေသော အတိတ်၏ ပုံရိပ်များသည် နောင်တချိန်တွင် မှေးမှိန် ဝေ့ဝါးသွားလေ့ရှိသည်။ တဖန် ယနေ့အချိန်ကာလတွင် မှေးမှိန် ဝေ့ဝါးနေသော အတိတ်က ပုံရိပ်များသည်လည်း စုတ်ချက်ကောင်းကောင်းနှင့် ဆေးသားအသစ်မတင်လျှင် နောင်တချိန်တွင် လုံးဝပျောက်ကွယ်သွားတော့မည်။

နှစ်ပေါင်း နှစ်ဆယ်မျှ ထောင်ထဲတွင် မြကြည် ဖြတ်သန်းခဲ့ရသည်။ ထောင်ကျကာစက မြကြည် အသက်နှစ်ဆယ်ကျော် ဝန်းကျင်။ ယခုဆိုလျှင် မြကြည် အသက်လေးဆယ်ကျော်ထဲ ရောက်လာပြီ။ ငယ်ရာမှ ပျို၊ ပျိုရာမှ ရင့်လာရသည်။ အရာရာ အားလုံးကိုလည်း သိတတ်၊ မြင်တတ်၊ ကြားတတ်ပြီ။

ပျိုမျှစ် နူရွယ်မှုတို့ ကုန်ဆုံးသွားချိန်မှာ ရင့်ကျက် တည်ငြိမ်မှုတို့ ဖြစ်လာရစမြဲ။ ထို့နောက် အိုမင်း နွမ်းလျော် ခြောက်ခန်းခြင်းဖြင့် အဆုံးသတ်ကြရသည်မှာ ဘဝ၏ ဖြစ်စဉ် ဓမ္မတာ ပင်။ ပျိုရွယ်စဉ် အခါက ပျိုရွယ်မှုကို သတိမပြုရှိတတ်ကာ၊ ပျိုရွယ်ခြင်း ကုန်ခမ်း လွန်မြောက်သည့် အခါတွင်မှ ပျိုရွယ်ခြင်း၏ တန်ဖိုးကို သတိပြုမိတတ်ကြသည့်မှာလည်း လူ့သဘာဝ သဘောတရားပင်တည်း။

မြကြည်လည်း ပျိုရွယ်သည့် ဘဝကို ဖြတ်သန်းခဲ့ဖူးပါသည်။သို့ပေသည့် ပျိုရွယ်ခြင်း၏ အသီးအပွင့်ကို မြည်းစမ်းရုံသာ မြည်းစမ်းကြည့်ခဲ့ရသည်။ ထောင်ဆိုသည့် အရာက မြကြည်၏ ပျိုရွယ်ခြင်း အသီးအပွင့်ကို ဝါးယူသောက်စားခဲ့သည်။

ကိုကိုနှင့် နှစ်ယောက်တည်း ရွှေလက်တွဲ ပျော်ရွှင်စွာ ဖြတ်သန်းရမည့် ဘဝခရီး အစား တစ်ယောက်တည်း ခါးသီးစွာ ထောင်ထဲတွင် အချိန်ကုန်ခဲ့သည်။ ဘဝက ထုဆစ် ပုံဖေါ်လိုက်သော ပန်းပုသည် ရွှေစင်ရုပ်ထုအစား လက်ရာကြမ်းကြမ်းနှင့် သစ်မာရုပ်ထု တစ်ခုအသွင် ပေါ်လွင်ခဲ့၏။

(၂)
သို့သော် သာမန် မျဉ်းတပြေးတည်းနှင့် သွားမည့် ဘဝတစ်ခုအစား အနိမ့် အမြင့် အတက်အကျတို့နှင့် စိတ်လှုပ်ရှားဖွယ် ဘဝကို သဘောကျသည်။ သာမန် အသက်ရှင်၊ အိမ်ထောင်ပြု၊ ကလေးမွေး၊ အလုပ်တွေလုပ်ပြီး နောက်ဆုံး သေဆုံးသွား ရမည့် ဘဝမျိုး လူတိုင်း မသိလိုက် မသိဘာသာ ဖန်တီးတတ်ကြသည်။ မြကြည်အတွက် ထိုကဲ့သို့ ဘဝမျိုးသည် ပျင်းရိငြီးငွေ့ဖွယ် ကောင်းလှလေသည်။

မြကြည်ကိုယ်တိုင် လူပေါင်းမြောက်မြားစွာတို့၏ ဘဝ၊ ယဉ်ကျေးမှုများကို လေ့လာ ထိတွေ့ကြည့်ချင်သေးသည်။ ကလေးတစ်ယောက် ကဲ့သို့ မေးခွန်းမြောက်မြားစွာနှင့် လောကကြီအကြောင်းကို စိတ်လှုပ်ရှားစွာ ရင်ခုန်နေဆဲပင်။

မနက်ဖြန်ဆိုလျှင် မြကြည် ထောင်ကထွက်ပြီ။ မြကြည်အတွက်တော့ မြို့တစ်မြို့မှ အခြားတစ်မြို့သို့ ခရီးထွက်သလောက်ပဲ ထင်သည်။ ကိုယ်ကျင်လည်နေသည့် ပတ်ဝန်းကျင် တစ်ခုမှ အခြားတစ်ခုသို့ ကူပြောင်းသလိုမျိုးပင်။ ခရီးတစ်ခုထွက်ကာ အပြောင်းအလဲတစ်ခု ခံစားသလိုမျိုးလောက်သာ မြကြည် ခံစားမိသည်။အလွယ်တကူ သိပ်ပြီး စိတ်လှုပ်ရှားခြင်း ၊ ဝမ်းသာ ကြည်နူးပျော်ရွှင်ခြင်း မဖြစ်တော့။

လူဘဝ သက်တန်းက အနှစ်၆၀-၈၀။ အခြေအနေပေးလျင် နှစ်၉၀-ကျော်အထိ နေရမည်။ ဒီတော့ ဒီအသက်ရှင်နေစဉ် ကာလမှာ ငါဟာ လူသားတစ်ယောက်ဖြစ်ခဲ့တယ်ဟဲ့ လို့ ပုံဖေါ်ဖို့ပဲလို့တော့တယ်။ တော်ပါတော့ကွယ် တန်းခိုးဗြာဒိတ်တွေနဲ့ အမွန်းတင်၊ အရောင်ခြယ်ထားတဲ့ ဘဝတွေကို ငါ့ကို လာမပြောစမ်းပါနဲ့လို့။

မြကြည်၏ နှလုံးသားကို ထူထဲသော အကာအရံ ဝေဖန်ပိုင်းခြားမှုအခွံမာတို့ဖြင့် အုပ်စီးကာကွယ်ထားခဲ့ပြီ။

ကိုယ် ကိုယ်တိုင်က လူသားတစ်ယောက်ဖြစ်သည့် အတွက် စိတ်ဝိဉာဉ်၊ နှလုံးသားကို နာကျင်တုန်လှုပ်အောင် ရိုက်ခတ်လေ့ရှိတဲ့ ဘဝရဲ့ လှိုင်းဒဏ်တွေ
လူသားတစ်ယောက်အနေဖြင့် ကြုံဆုံရအုံးမည်။ ထိုသည်အတွက် နှလုံးသားထဲ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်လာမည့် ခံစားချက်ပေါင်းစုံတို့အား အထပ်ထပ် အဖန်ဖန် ဝေဖန်သုံးသပ် စစ်ဆေး သမှုပြုခြင်းဖြင့် အေးချမ်းမှုကို ရှာဖွေရသည်။

ကိုယ့် အသက် ၉၀-ကျော်အထိ ကိုယ်ကိုယ်တိုင် စိုက်ပျိုးထားတဲ့ ခြံထဲက ဘူးစင် အောက်မှာ ထိုင်ပြီး ရေကန်ထဲက ငါးကလေးတွေ ရေးကူနေတာ ကြည့်နေချင်သေးတယ် ကွယ်။
-------------------------------------------------------------------------------------------------
(၃)
“ကလေး ဒီမှာ ဘာထိုင်လုပ်နေတာလဲ”
ညင်သာနုညံ့တဲ့ မေးခွန်းသံရဲ့ အနောက်ကနေ အရိပ်တစ်ခုကလည်းကပ်ပါလာလျက် မြကြည်ထိုင်နေတဲ့ အရှေ့ မြက်ခင်း ခြောက်ခြောက်သွေ့သွေ့အပေါ်မှာပဲ ညင်သာစွာ အုပ်မိုးကြလာတယ်။

ကိုကို့ရဲ့ မေးသံကို မကြားမိ။ နားကျပ်စပီကာ သေးသေးလေးနှစ်ခုကို နားနှစ်ဖက်တွင် တပ်လျက် ဖွိုင်ဒါ ဒေါ်စတိုရပ်စကီ (Fyodor Dostoyevsky) ၏ ခရိုင်း(မ်) အန်(ဒ်) ပန်းနစ်(ရှ်)မန့် (Crime and Punishment) ကို ရွတ်ဖတ်ပြနေသာ စီဒီမှ အဲလက် ဂျန်းနင်း (Alex Jennings) ရဲ့ အသံကို အာရုံစိုက်ပြီး နားထောင်နေမိသည်။

ရှည်မျောမျော အရိပ်တစ်ခု မြကြည်အရှေ့ ရောက်လာမှ ထိုင်နေတဲ့ အရှေ့မှာ လူတစ်ယောက် ရောက်လာပြီဆိုတာသိလိုက်တယ်။ မြကြည်မော့် မကြည့်သေးခင် မြက်ခင်ပြင်ပေါ်မှာ ခပ်ဖွဖွ လာရပ်တဲ့ ခြေအစုံ အသာအယာလှမ်းကြည့်မိတယ်။

မိန်းကလေးများပင် မနာလိုစရာ ကောင်းလောက်အောင်း နီထွေးနေလေ့ရှိတတ်တဲ့ သူ့ရဲ့ ခြေချောင်း၊ ခြေဖနောင့်လေးတွေ မန္တလေး ဖိနပ် ကတ္တပါခင်း ကြက်သွေးရောင် အပေါ်မှာ ဝင့်ကြွားစွာ ရှိနေလေရဲ့။ ဒီလိုခြေဖဝါး ပိုင်ရှင်ဟာ ကိုကို ကလွဲလို့ ဘယ်သူရှိအုံးမှာလဲကွယ်။

မြကြည် မော့်ကြည့်လိုက်တော့ အသားမစား၊ အသီးအရွက်၊ပဲနှင့် ငါး ပုစွန်သာ စားသော ကိုကို့ ရဲ့ ခန္တာကိုယ်က မိန်မများ တတ်မက်ဖွယ် ကြွက်သားများနှင့် ဖွဲ့စည်းမထားပဲ ခပ်သွယ်သွယ် ပဲရှိသည်။ ပန်ချီးဆွဲလေ့ရှိတဲ့သူ့လက်ချောင်းတွေကတော့ သွယ်သွယ်လျလျရှိလှသည့် အပြင် ဖျော့တော့နေတယ်။

မြကြည်အတွက် ကတော့ ကိုကိုသည် ရင့်ကျက်သော အသိညဏ် နှင့် သန့်စင်သော အဇ္ဈတ္တစိတ်သဏ္ဍာန် တို့ ပိုင်ဆိုင်ထားကာ ဖြူစင်သူတွေအရှေ့မှ မားမားရပ်တည်နေမည့် သူရဲကောင်း တစ်ယောက်ဖြစ်သည်။

ချည်သားအင်္ကျီအဖြူ နှင့် အညိုညစ်ရောင် အကွက်စိပ်စိပ် ခပ်နွမ်းနွမ်း ပုဆိုးကို သာ ဝတ်ထားသော်လည်း ကြည်လင်တောက်ပနေသည့် မျက်လုံးနှင့် အပြုံး၊ လက်ချောင်းတို့က ကိုကို့၏ သန့်စင်သော စိတ်ဝိဉာဉ်များ ကိန်းအောင်းနေရာလည်း ဖြစ်သည်။

(၄)
ကိုကို့ ခေါင်းက ဆံပင် ပုံစံကို မြင်တော့မှ မြကြည် ပြုံးမိသည်။ ကိုယ်ဘာသာ ဆံပင်တွေ စက်နဲ့ ရိတ်လာပြီဆိုတာ သိလိုက်တယ်။ သိပ်အတိုကြီး မရိတ်ပါနဲ့လို့ ပြောလဲ မရ။ ပြောရင်းလည်း သူ့ဆင်ခြေနှင့် သူ ဟုတ်လို့ နေသည်။

ခေါင်းဘီး၊ ခေါင်းလိမ်းဆီ မသုံးသော ကိုကို အတွက် ခေါင်းရိတ်စက်သွား နံပါတ်-၂ နှင့် ကိုယ်တိုင်ရိတ်ထားသော ခေါင်းသည် ဆံပင်ညပ်ခ မကုန်။ ခေါင်းလျှော်ရည် မလို။ ခေါင်းအုံးအစွပ်များလည်း ညစ်ပတ်သက်သာသည် ဟု ဆင်ခြေပေးသည်။

မြကြည် ကိုကို့ ကို ပြုံးပြီး ကြည့်နေသည်။ မြကြည် ဘာကြောင့် ပြုံးကြည့် နေတာကို သိသော ကိုကိုက ရှက်ကိုးရှက်ကန်းအပြုံးနှင့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းကေ ဆံပင်ကိုသာ ပွတ်နေတော့သည်။

“ကိုကို လာထိုင်အုံး။ မြကြည် ခရိုင်း(မ်) အန်(ဒ်) ပန်းနစ်(ရှ်)မန့် ကို နားထောင်နေတာ။ တချို့ အပိုင်းတွေ နားမလည်လို့ ရှင်းပြပေးအုံးနော်..”

အမြဲလိုလို ကိုကို့ရှေ့ရောက်လျင် မြကြည် ကလေးတစ်ယောက်လို့ ခံစားရသည်။ ကလေးတစ်ယောက်ကဲ့သို့ ချွဲနွဲ့နေချင်သည်။ ကိုကို့ဆီမှ ဂရုတစိုက်နှင့် ချစ်ခင် ကြင်နာသော စကားလုံးများကို ကြားနာချင်သည်။

ဒါကြောင့် မို့ပဲ ကိုကိုက မြကြည်ကို ကလေးလို့ပဲ ခေါ်ခဲ့သည်။ မြကြည် ကျေနပ်သည်။ ကိုကို မြကြည်နံဘေးမှာ လာထိုင်တော့ ကိုကို့ လက်မောင်းနှင့် အသားချင်းထိအောင်ဆိုပြီး မြကြည် ကိုကိုဘက် အတင်းတိုးသွားသည်။

အသားမစား၊ အသီအရွက် ငါးတို့ဖြင့်သာ တင်းတိမ်လေ့ရှိသဖြင့် အမြဲလိုလို သန့်စင်နေသော ကိုကိုရဲ့ ကိုယ်နံ့တွေက နွေးထွေးနေလေ့ရှိသည်။ အတင်းတိုးဝှေ့ဝင်လာသော မြကြည့်၏ ကိုယ်လုံး လုံးလုံးကျစ်ကျစ်ကလေးကို ကြင်နာစွာ အလိုက်သင့် ထွေးပွေ့လျက် ဖေးမထားပေးသည်။

မြကြည်နားနှစ်ဖက် မှ နားထောင်နေသော နားကျပ် နှစ်ခုကို ကိုကိုက အသာအယာ ဖြုတ်ပေးလျက် ဖွင့်ထားသော စီဒီစက်ကလေးကို ပိတ်လိုက်သည်။

“ကလေး နားထောင်နေတာ ဘယ် အပိုင်း ရောက်သွားပြီလဲ”
ညင်သာသော မေးခွန်းသံနဲ့ အတူ နွေးထွေးသော အနမ်း တစ်ခုက နဖူးပေါ် အသာအယာ ကျလာသည်။

(၅)
“အခုမှ ရက်စ်ကိုးလ်နီးကော့ဖ် ဆိုတဲ့ လူက လူသတ်မှု ကျူးလွန်းဖို့ စဉ်းစား နေတုန်းပဲ ရှိသေးတယ်။”

“ဟုတ်တယ် ကလေး..အဲဒါဟာ လူတစ်ယောက်ရဲ့ စိတ်မှာ နာကျင် ခံစားမှုတွေ နဲ့ ကောင်းခြင်း ဆိုးခြင်း ခွဲခြားမှုတွေ အားပြိုင် လွန်ဆွဲနေတဲ့ အပိုင်းပေါ့”

“ဟုတ်တယ်နော် ကိုကို… လူတစ်ယောက်ဟာ စိတ်ခံစားချက် အဆုံးစွန် ရောက်သွားတဲ့ အချိန် အခိုက်အတန့်မှာ ထိန်းချုပ် စဉ်းစားနိုင်စွမ်းရှိတဲ့ အသိညဏ်မဲ့ သွားတယ်.. ဖြစ်လာမဲ့ အကျိုးဆက်ကို ဂရုမစိုက်တော့ဘူး”

“အင်း…ဒါကလည်း လူသဘာဝအရ ဖြစ်နိုင်တာပဲ။ ဒီခံစားချက် အရှိန်အဟုန်ကိုသာ ဘယ်လို နားလည်အောင် လုပ်ရမလဲဆိုတဲ့ အချက်ပေါ့”

မြကြည်၏ ဆံပင်ရှည်ရှည်များ အထဲကို လက်ထိုးထည့်လျက် ဆွဲဖွနေရင်း နူ့ညံစွာ ခပ်တိုးတိုးလေး ပြောပြနေသော ကိုကို့ အသံသည် တိကျသော ယုံကြည်ချက် အဖြေတစ်ခုကို ရှိနေသည်။

“ကိုကို အဲဒီ ခံစားချက်တွေ ကို ဘယ်လို နားလည်အောင် လုပ်ပြီး ထိန်းချုပ် တားဆီးရမလဲ ဟင်။ ပြီးတော့ ဒီဝတ္တု အဆုံးက ဘယ်လိုဖြစ်သွားလဲ ဟင်”
စိတ်အားထက်သန်စွာ မေးခွန်းတွေ နှင့် ကလေးငယ် တစ်ယောက် သဖွယ် သိချင်စိတ် ပြင်းပြစွာ ကိုကို့ ကို မေးလိုက်သည်။

“ကလေး… ခံစားချက် ဆိုတာ အခု ကလေးဖတ်နေတဲ့ ဒီဝတ္တု အဆုံးကို သိချင်စိတ် ပြင်းပြသလိုပဲပေါ့။ သီချင်း တစ်ပုဒ် နားထောင်တဲ့ အခါ၊ ဒါမှမဟုတ် ပန်းချီကာ တစ်ချပ် ကို ကြည့်ရှု့တဲ့ အခါ ကိုယ့် အတွင်း စိတ်သဏ္ဍန်ကနေ အလိုလို ပေါ်လာတဲ့ အရာမျိုးပေါ့။
အဲဒါကို ကိုကို့လို အပြင်လူတစ်ယောက် က ကလေးရဲ့ နဂိုမူလ ခံစားချက်တွေ ပြောင်းလဲ သွားစေမဲ့ အရာတွေ မပြောသင့် မလုပ်သင့်ဘူး “


(၆)
မြကြည် အပေါ် အုပ်မိုး ကြည့် နေသော ကိုကို့ အပြုံးသည် နားလည်မှုအပြည့်နှင့် ကြည်လင် တောက်ပနေသည်။ တိုးညင်းစွာနှင့် ရှင်းပြနေသော အသံသည် မွမွလေး တိုက်ခတ်နေသာ လေပြေနှင့် အပြိုင် ညိမ့်ညိမ့်ညောင်းညောင်းရှိလှသည်။

ထို့နောက် မြကြည်နားထောင်နေသာ စီဒီစက် ကလေးကို လက်ညိုး ထိုးပြလျက် တိုးညင်းသော စကားကို ဆက်လေသည်။

“အခု ကလေးနားထောင်နေတဲ့ ဒီဝတ္ထု အဆုံးသတ်က ဘာလဲ၊ ဘယ်လို မြင်သလဲဆိုတာ ကလေးဘာသာ ရှာဖွေရမဲ့ အရာတွေပဲ။ သီချင်းတွေ၊ ပန်းချီကားတွေ နားထောင်တယ်၊ ကြည့်ရှု့တယ် ဆိုတာလည်း အဲဒီ အတိုင်းပဲပေါ့။ ကိုယ်ပိုင် အလိုလို ပေါ်လာတဲ့ ပျော်ရွှင်မှု၊ ကြည်နူးမှု၊…အစရှိတဲ့ ရသတွေပေါ့။ သူများတွေက ပြောသလို ဒီပန်ချီကား က ဘာအကြောင်းပြောတာ၊ ဒီသီချင်းက ဘာကို ဖွဲနွဲ့တာဆိုပြီး အဲဒီ အတိုင်း လိုက်ပြီး ခံစားရင် ကလေးရဲ့ အတွေးအခေါ် ခံစားချက်တွေ ဘောင်ခတ်ပြီးသာ ဖြစ်သွားလိမ့်မယ်။ အဲဒီလိုမျိုး ပြောတဲ့ လူကို တရားစွဲလို့ ရရင် ကိုကို တရားစွဲချင် စမ်းပါဘိ”

ကိုကို့ စကားကြောင့် မြကြည် ရုတ်တရက် ရယ်လိုက်မိသည်။ မြကြည်ရယ်တော့ ကိုကိုလည်း ရောရောင် လိုက်ရယ်သည်။

“ဟုတ်တယ် ကလေးရဲ့။ လူရဲ့ စိတ်၊ အတွေးအခေါ်တွေဟာ လွတ်လပ်နေရမယ်။ ကိုယ့် ရဲ့ ခံစားချက် တွေကို ထိန်းချုပ်ဖို့ လုပ်ယူနေဖို့ထက် နားလည်ဖို့ ပဲလိုတယ်။ ကိုယ်ကိုယ်တိုင်က ကိုယ့် ခံစားချက်၊ ကိုယ့်ဘဝလမ်းကြောင်းတွေကို နားလည်ရင် သူများရဲ့ ခံစားချက်၊ သူများတွေရဲ့ ဘဝတွေကို နားလည် ပေးရမယ်။ အခြားလူတွေကို နားလည်ရင် လူ့သဘာဝ၊ လူ့ လောကကြီးအကြောင်း ကလေးနားလည်ပြီးပေါ့”

--------------------------------------------------------------------------------------------------
(၇)
အခုအချိန် အတိတ်ကို ပြန်ကြည့်လျင် ကိုကိုနှင့် ခွဲခွာခဲ့ပြီးသည့်နောက် မြကြည်ဘဝ မျဉ်းကြောင်းသည် အနိမ့်အမြင့် အတက်အကျတို့ဖြစ် ရင်ခုန် စိတ်လှုပ်ရှားဖွယ် ရှိလှသည်။ မြကြည် ဘဝ၏ ကစားပွဲတွင် အမြတ်ထွက်သည်ဟု ကိုယ့်ကိုယ်ကို ယူဆသည်။

ကိုကိုသည် ခံစားချက်များအပေါ် အမိအရတွယ်ကပ် ဆုတ်ယူလျက် လွင့်လွင့်မျောမျော ရှိနေတတ်တဲ့ အချိန်တွေအပေါ်မှာ ယုံကြည်နားခိုနေခိုက် မြကြည်သည် လွင့်မျောနေရာမှ ဆက်လက် စီးဆင်းသွားလျက် ဘယ်သော အခါမျှ နားခို ရပ်တန့် မနေခဲ့ချေ။

မြကြည် ကိုယ်တိုင် ဝတ္တုဇာတ်လမ်း ဆုံးအောင် ဖတ်ခဲ့ပါသည်။ ကိုယ်တိုင် ခံစားချက်နဲ့ သီးချင်းတွေလည်း နားထောင်ခဲ့ပါသည်။ကိုယ်ပိုင် စိတ်အာရုံ အမြင်နဲ့ ပန်းချီကားတွေကိုလည်း ကြည့်ရှု့ခဲ့ပါသေးသည်။

ဒါပေမယ့် အဲဒါတွေထက် ကျော်လွန်ပြီး မြကြည် ကိုယ်တိုင် ဝတ္ထုတွေ ရေးခဲ့သလို၊ သီချင်းတွေဖွဲ့၊ ပန်ချီကားတွေလည်း ရေးဆွဲ ခဲ့သေးတယ် ဆိုတာ ကိုကို့ ကိုပြောပြချင်သည်။

“မြကြည် လူတွေနဲ့ စိတ်ခံစားချက် အကြောင်းတွေကို နားလည် ခဲ့ပါပြီ ကိုကိုရယ်”

အနန္တမေတ္တာဖြင့်
ဘကောင်း

ထိုင်းနိုင်ငံ ၂၀၀၇-ခုနှစ်၊ ပါတီစုံ အထွေထွေရွေးကောက်ပုံ

ထိုင်း သို့မဟုတ် ယိုးဒယား သည် မြန်မာတို့နှင့် နီးစပ်နေသော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သလို့ ယဉ်ကျေးမှုလည်း အများကြီး နီးစပ် တူညီလှသည်။ မြန်မာတို့သည် ထိုင်းကို သိသလို့ ထိုင်းတို့သည်လည်း မြန်မာနှင့် မစိမ်းလှချေ။

ဘုရင့်နောင်၊ အနော်ရထာတို့ လက်ထက်လောက်တွင် မြန်မာများ ထိုင်းတို့ အပေါ် လွမ်းမိုး အုပ်စိုးခဲ့သည်တွင် ယနေ့အချိန်အထိ ထိုင်းတို့၏ သမိုင်းစာမျက်နာများတွင် မြန်မာတို့သည် နယ်ချဲ့ ကျုးကျော်သူများ ဖြစ်ခဲ့သည်။ တနည်းအားဖြင့် မြန်မာတို့ ဘုန်းမီးနေလ ထွန်းတောက်ခဲ့သည်။ အိမ်းနီးချင်း နိုင်ငံတို့အပေါ် စစ်ရေးအရ၊ လူမျိုးရေးအရ လွမ်းမိုးနိုင်ခဲ့ကြသည်။

လွန်ခဲ့သော နှစ်နှစ်ကျော် ကာလအတွင်းလောက် က ထိုင်နိုင်ငံ ဘန်ကောက်မြို့နှင့် အယုဒယမြို့ သို့ ရောက်သွားချိန် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှု၊ အခြေခံလူတန်းစားတို့၏ နေထိုင်ပုံ၊ ပတ်ဝန်းကျင် အနေအထားတို့သည် ကျွန်တော်တို့ မြန်မာ နိုင်ငံနှင့် တော်တော်များတူညီသည်ကို တွေခဲ့ရသည်။

ဘန်ကောက်မြို့ပေါ်သို့ ခြေချလိုက်သည်နှင့် တိုက်တာ အဆောက်အဦများ၊ လမ်းအနေအထား ယဉ်ကြောများ၊ သစ်လွင်နေသော တက်စီကားများ နှင့် လက်ကိုင်ဖုန်းများ ကိုင်တွယ် အသုံးပြုသော တက်စီမောင်းသမားများကို မြင်တွေ့ရသည်။ တိုင်ပြည် တစ်ပြည်၏ တိုးတက်လု ပြယုဒ်ကို ခံစားမိသည်။ ခေတ်မှီဖွံဖြိုးတိုးတက်စေမည့် အခြေခံ အုတ်မြစ်များကိုမြင်ရသည်။ နိုင်ငံတိုးတက်စေသည့် အခွင့်အရေးများကို အလွယ်တကူ လက်ခံပြောင်းပြစ် နိုင်စွမ်းလည်း ရှိသည်။

သင်္ကြန်ရက်အတွင်း အယုဒယရောက်တော့ အယုဒယ၏ သင်္ကြန်နေသည် ပူပြင်းလှသည်။ လူငယ်များ ဆိုင်ကယ်ခပ်ကြမ်းကြမ်းစီးလျက် ရေပက်ခံထွက်နေကြသည်မှာ ကျွန်တော်တို့ မန္တလေးနှင့် ဘာများ ကွာသေးသနည်း။ ထိုင်းလူငယ်တစ်ယောက်၏ဆိုင်ကယ်ကို ငှားကာ အနောက်တွင် ဦထုပ်မပါ၊ ထိုင်စီးလျက် ရေပက်ခံလူအုပ်ကြားထဲဖြတ် ကာဂိတ်သို့ အမှီသွားရသည့် အဖြစ်အပျက်သည် မန္တလေးမှ သူငယ်ချင်းများကို အမှတ်ရစေသည်။

ကျွန်တော်နေသည့် ဘန်ကောက်မြို့အလယ်မှ သူငယ်ချင်း၏ တိုက်ခန်း ဝရမ်တာတွင် စက္ကူပန်းပင်ကြီးရှိသည်။ ခြောက်ခြောက်သွေ့သွေ့နှင့် ဟိုတစ်စ၊ သည်တစ်စ အဆုပ်လိုက် အဆုပ်လိုက် ပွင့် နေသော စက္ကူပန်းများကို တွေ့တော့ မန္တလေးအိမ်က စက္ကူပန်းရုံကြီးကို သတိရမိသည်။ (ဝရမ်တာ အင်္ဂတေပတ်ကြားအက်များ အကြားမှပုရွက်ဆိတ်ကလေးများ အစီအရီ တန်းစီလျက် တရွေ့ရွေ့သွားနေသည် တစ်နာရီခန့် မညောင်းတမ်း ထိုင်ကြည့်မိခဲ့သေးသည်။)

အိမ်အပြင်မှ ထွက်လိုက်တော့ မုန့်ရောင်းသည့် အိမ်ဆိုင်ကလေးရှိသည်။ အိမ်တံခါးသည် ရန်ကုန်ရှိ မြေညီထပ် တိုက်ခန်းများတွင် အများဆုံး အသုံးပြုကြသည့် သံဘာဂျာတံခါး။ အထဲကို လှမ်းကြည့်လိုက်တော့ ကုတင်တစ်လုံးနှင့် ဆာလာအိမ်အထုပ်များကို တွေ့ရသည်။

အိမ်ရှင်မိန်းမက အိမ်ရှေ့တွင် ပုဂံဆေးနေသည်။ မုန့်ဆိုင် နံဘေးတွင် အသုပ်စုံရောင်းသည့် ဆိုင်ရှိသည်။ အသုပ်စုံဆိုင် ဆိုသည့် သဘောကို ပိုမို အသက်ဝင် ပီပြင်စေသည်မှာ အမျိုးသမီး သုံးယောက် ထိုင်ပြီး အစာကို မြိန်ရည်ရှက်ရည် စားနေကြသည်။ နံနံပင်၊ ငရုပ်သီးအမှုန့်၊ အချဉ်ရည် များလည်း တွေ့ရသည်။ ဆိုင်အနောက်တွင် မိန်းမတစ်ယောက် က ဂဏန်းကို ငရုတ်ဆုံထဲတွင် ထည့်ထောင်းကာ အစာစားနေသည့် မိန်းမသုံးယောက်နှင့် စကားလှမ်းပြောနေသည်။

ထားပါလေ။ ဒါက အကြမ်းဖျင်း ဝါစာကမာ လူနေမှုပုံစံ ပုံဖေါ်ရုံသက်သက်ပါ။ ပြောချင်တာက အဲဒါမဟုတ်ဘူး။ ထိုင်းနိုင်ငံ ဘယ်လို တည်ဆောက်ထားသလဲ။ အခုလို မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဆင်တူလှတဲ့ ထိုင်နိုင်ငံမှာ သူတို့ရဲ့ တိုင်းပြည်ခေါင်းဆောင်တွေက ဘယ်လို့ အုပ်ချုပ်နေသလဲ။ ပြည်သူတွေမှာ ဘယ်လို အခွင့်အရေးတွေ ရှိပြီး၊ ဘယ်လို နည်းစနစ်တွေက တိုင်းပြည်ကို ပဲ့ကိုင် ပေးထားသလဲ။

ကိုယ်ရောက်ခဲ့သည့် နိုင်ငံတိုင်းတွင် မြန်မာပြည်နှင့် ချိန်ထိုးကြည့်လျက် ရှု့ထောင့်မျိုးစုံမှ ဆန်းစစ်ကြည့်လေ့ရှိသည့် အတိုင်း ထိုင်းနိုင်ငံကို မြန်မာပြည်နှင့် နှိုင်းယဉ်ကြည့်မိသည်။ အလွန်ခေတ်မှီတိုးတက်နေသော အနောက်တိုင်းနိုင်ငံများ၊ ဂျပန်၊ စင်ကာပူ အစရှိသည့် နိုင်ငံတို့နှင့် စာလျက် ထိုင်းနိုင်ငံသည် ပထမ အဆင့်အနေဖြင့် နိုင်ငံရေးအရ ရော၊ လူနေမှု ယဉ်ကျေးမှု ရှု့ထောင့် ကပါ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် နှိုင်းယဉ်ကြည့်သင့်သည့် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံလည်း ဖြစ်သည်။

ထိုင်းနိုင်ငံရဲ့ အောက်လွှတ်တော် အတွက် ပါတီစုံ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကို ၂၀၀၇-ခုနစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၃-ရက်နေ့မှာ ကျင်းပ ပြီးစီးခဲ့တယ်။ ဒါကလည်း ၂၀၀၇-ခုနှစ် သြဂတ်(စ်)လ ၁၉-ရက်တုံးက အသစ်ပြုပြင်ခဲ့တဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေအရ ပြုလုပ်တဲ့ ရွေးကောက်ပွဲလည်း ဖြစ်တယ်။
၂၀၀၇-ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေဟာ ၁၉၉၇-ခုနှစ် အခြေခံ ဥပဒေကို ပြန်လည် ပြင်ဆင်ခဲ့တာ ဖြစ်တယ်။ အဲဒီတုန်းက ထောက်ခံမဲ(Yes) ၅၆.၆၉ ရာခိုင်နှုန်း၊ ကန့်ကွက်မဲ(No) ၄၁.၃၇ ရာခိုင်နှုန်းနဲ့ အခြေခံဥပဒေကို အတည်ပြုခဲ့တယ်။ (ထောက်ခံမဲ ပေးတာ မမှန်တဲ့ မဲအရေအတွက် ၁.၉၄ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ရှိတယ်။)

ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အခြေခံ ဥပဒေအရ အထက်လွှတ်တော် (Senate) နှင့် အောက်လွှတ်တော် (House of Representation) ဟူပြီး လွှတ်တော်နှစ်ရပ်ရှိသည်။ ထိုသည် အတွက် ရွေးကောက်ပွဲလည်း နှစ်ရပ်ရှိတယ်။

၂၀၀၇-ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေအသစ်အရ ယခင် အထက်လွှတ်တော် အမတ်လောင်း (Senators) အရေအတွက် ၂၀၀ ကနေ ၁၅၀ အထိ လျှော့ချခဲ့တယ်။ ဒီ ၁၅၀ ထဲကနေ ၇၄ဦးကို အဖွဲ့ဝင် ၇-ဦးပါတဲ့ ဗျုရိုကရက် နဲ့ တရားရုံး ဋ္ဌာန ရွေးချယ်တင်မြောက်ရေး ကော်မတီကနေ ရွေးချယ်တာ ခန့်အပ်တာ(appointed) ဖြစ်တယ်။ ကျန်တဲ့ ၇၆ နေရာအတွက် တိုင်းစီရင်စု ၇၅-နေရာက တစ်ဦးချင်းစီ နဲ့ မြို့တော်ဘန်ကောက်ကနေ ၁-ဦး စုစုပေါင်း ၇၆-ဦးကို သီခြားရွေးကောက်ပွဲဖြင့် (elected)တိုက်ရိုက် ရွေးချယ်တယ်။

အခြေခံ ဥပဒေ အသစ်အရ အထက်လွှတ်တော် အမတ်လောင်းများ သည် မည်သည့် နိုင်ငံရေး ပါတီ အဖွဲ့အစည်း ကိုမျှ ကိုယ်စားမပြုရဟု ကန့်သတ်ထားသည်။ထို့ အပြင် ယခင် အောက်လွှတ်တော် အမတ်လောင်း (House of Representatives) အရေအတွက် ကိုလည်း ၅၀၀ ကနေ ၄၈၀ အထိ လျှော့ချခဲ့တယ်။

ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ အရ နိုင်ငံတော် ဝန်ကြီး ချုပ်သည် လေးနှစ်တာ သက်တမ်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခွင့် ရှိသည်။ ဝန်ကြီးချုပ်ကိုလည်း ကိုယ်ပိုင် စီးပွားရေး ကုမ္ပဏီ တည်ထောင် ပိုင်ဆိုင်ခွင့် မှ တားမြစ်ထားသည်။

ဒီဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ကလည်း ပြည့်စုံကောင်းမွန်တဲ့ ဒီမိုကရေစီ ရရှိဖို့ အတွက် နိုင်ငံရေးပြုပြင် ပြောင်းလဲမှုတွေ လုပ်ဖို့ပါပဲ။ ရွေးကောက်ပွဲဆိုတာ ဒီမိုကရေစီ အတွက် လိုအပ်တဲ့ အခြေအနေတစ်ရပ်လည်း ဖြစ်တယ်။ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်တွေက တော့ တရားမျှတရမယ်၊ လွတ်လပ်ရမယ်၊ ဖုံးကွယ်မှုမရှိရဘူး၊ အဓိပ္ပာယ်လည်း ရှိတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲ ဖြစ်ဖို့ ပါပဲ။ ထို့ အပြင် အရည်အချင်း ပြည့်ဝတဲ့ နိုင်ငံရေး သမားတွေကို နိုင်ငံရေးလောကထဲ ရောက်လာဖို့ ရွေးချယ် ခန့်အပ်ဖို့လည်း ပါတယ်။

ဒီတော့ ထိုင်းနိုင်ငံရဲ့ အောက်လွတ်တော် အမတ်လောင်းများအတွက် အထွေထွေ ပါတီစုံ ရွေးကောက်ပွဲ ဘယ်လို ရွေးချယ်တင်မြောက် ကြသလဲဆိုတာ လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။

ထိုင်းနိုင်ငံရဲ့ ရွေးကောက်ပွဲမှာ မဲဆန္ဒနယ်မြေကိုယ်စားလှယ် (Constituency Candidate) ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်းနှင့် ပါတီစာရင်းကိုယ်စားလှယ် (Party-list Candidate) ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း ဟူ၍ နှစ်ပိုင်းရှိသည်။ ဒီရွေးကောက်ပွဲ စနစ်ကိုလည်း ၂၀၀၁-ခုနှစ် နောက်ပိုင်းမှာ စတင် ကျင့်သုံးလာခဲ့ကြတာ။

ထိုကဲ့သို့ နှစ်ပိုင်း ရှိသည်အတွက် မဲပေးရသော မဲဆန္ဒရှင်တစ်ဦးအနေဖြင့် မဲကဒ်ပြားနှစ်မျိုးဖြင့် မဲပေးရသည်။

ပထမပေးရသည့်မဲမှာ ပါတီစာရင်းကိုယ်စားလှယ် ရွေးချယ်ရန်ဖြစ်သည်။ မဲပြားမှာ မရမ်းစေ့ရောင်ဖြစ်ပြီး မဲပြားပေါ်တွင် ပါတီများ၏ ကိုယ်ပိုင်နံပါတ် များသာ ပါရှိသည်။ နံပါတ်နှင့် ယှဉ်လျက်ရှိ ကွက်လပ်တွင် မိမိတို့ပေးလိုသည့် ပါတီအတွက် ကြက်ခြေခတ်၍ ဆန္ဒပြုရသည်။

ဒုတိယမဲမှာ မဲဆန္ဒနယ်မြေအလိုက် ကိုယ်စားလှယ် ရွေးချယ်ရန်ဖြစ်သည်။ အစိမ်းရောင် မဲကဒ်ပြား ဖြစ်သည်။ မဲကဒ်ပြားပေါ်တွင် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ၏ ကိုယ်ပိုင်အမှတ်စဉ်များကို အစီအစဉ် အလိုက်ရိုက်နှိပ်ထားသည်။ အမှတ်စဉ်များနှင့် ကပ်လျက် ကွက်လပ်တွင် မိမိတို့ပေးလိုသည့် ကိုယ်စားလှယ် အမတ်လောင်းအတွက် ကြက်ခြေခတ် ၍ မဲပေးဆန္ဒပြုရသည်။

မဲကဒ်ပြား နှစ်မျိုးစလုံး၏ ညာဘက်အောက်ဒေါင့်တွင် သီးခြားအကွက် တစ်ခုစီပါရှိကာ မဲဆန္ဒမပြုလိုပါက ကြက်ခြေခေတ်ရန်ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် မဲပေးခြင်းမပြုပါက ဥပဒေအရ နိုင်ငံသားတစ်ဦး အနေဖြင့် အောက်ပါ အခွင်အရေး ခံစားခွင့် အချို့ ဆုံးရှုံးပါသည်။
၁။ အထက်လွှတ်တော်(Senate)၊ အောက်လွှတ်တော်(House)၊ ဒေသဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေး မှုးနှင့် ဒေသအတိုင်ပင်ခံ အဖွဲ့အစည်းများ၊ ကျေးရွာလူကြီး ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်ကို ကန့်ကွက်ပိုင်ခွင့်
၂။ အထက်လွှတ်တော်(Senate)၊ အောက်လွှတ်တော်(House)၊ ဒေသအုပ်ချုပ်ရေး၊ ဒေသအတိုင်ပင်ခံ အဖွဲ့အစည်းများ၊ ကျေးရွာလူကြီး ရွေးချယ်ခံရန် လျှောက်ထားခွင့်
၃။ ဥပဒေပြု မူကြမ်းကို ပြင်ဆင်သုံးသပ် နိုင်ခွင့်
၄။ ဒေသဆိုင်ရာ အတိုင်ပင်ခံ အဖွဲ့များမှာ ထုပ်ပြန်သော စည်းကမ်းများနှင့် ပတ်သက်၍ ပြင်ဆင်သုံးသပ် နိုင်ခွင့်
၅။ အထက်တန်း အရာရှိများ၊ ဒေသဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေးမှုးများ၊ ဒေသဆိုင်ရာအတိုင်ပင်ခံ အဖွဲ့များ အား တာဝန်မှ ထုတ်ပစ်ခြင်း အတွက် အထက်လွှတ်တော်သို့ အသနားခံစာ တင်ခွင့်

အဲဒီ မှာ ၄၀၀ ကို မဲဆန္ဒနယ်မြေအလိုက် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ (Constituency Candidates) အထဲမှ ရွေးချယ်ပြီး၊ ကျန်တဲ့ ၈၀-ဦးရေကို အချိုးကျ ကိုယ်စားပြု (Proportional Representation) စနစ်ဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်း ဖြစ်တယ်။

(က) မဲဆန္ဒနယ်မြေ အလိုက် ကိုယ်စားလှယ်ရွေးချယ်ခြင်း
- မဲဆန္ဒ နယ်မြေ ကိုယ်စားလှယ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပုံမှာ သမာရိုးကျ မဲသာသူ အနိုင် စနစ်ဖြစ်သည်။
- မဲဆန္ဒ နယ်မြေ(၄၀၀) အနက် မဲဆန္ဒနယ်မြေတစ်ခုစီမှ ပြည်သူ့ကိုယ်စားလှယ် တစ်ဦး ကျစီ ရွေးချယ် တင်မြှောက်သည်။
- တိုင်း စီရင်စု (Province) တစ်ခု အတွက် ပြည်သူ့ ကိုယ်စားလှယ် အရေအတွက် သတ်မှတ်မှုသည် ထိုတိုင်းစီရင်စု ရှိ လူဦ ရေ နှင့် ထိုင်း နိုင်ငံ၏ စုစုပေါင်း လူဦရေး ၏ အချိုး ပေါ် အခြေခံ တွက်ချက်သည်။
- တိုင်း စီရင်စုရှိ လူဦးရေ (/) ထိုင်း နိုင်ငံ လူဦး (x) ၄၀၀ = ရရှိသည့် ပြည်သူ့ ကိုယ်စားလှယ် ဦးရေ
- ရွေးချယ် တင်မြောက် ခံရသော အောက် လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ ( House Members) သည် ဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံရလျှင်၊ ခန့် အပ်သည့် နေ့မှ စ၍ ရက်ပေါင်း(၃၀) အတွင်း လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် နေရာမှာ ဖယ်ရှားရသည်။

(ခ) ပါတီစာရင်း အလိုက် ကိုယ်စားလှယ်ရွေးချယ်ခြင်း
နိုင်ငံရေး ပါတီ အသီးသီးသည် ဦးရေ(၈၀) ထက် မပိုသော ကိုယ်စာလှယ် လောင်း စာရင်းကို ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်သို့ သတ်မှတ် ရက် မတိုင်ခင် အချိန်မှီ ပေးပို့ရသည်။ ယင်း စာရင်းတွင် ပါတီတစ်ခုမှကိုယ်စားလှယ် တစ်ဦး၏ နာမည်သည် အခြားပါတီတွင် နာမည်ထပ်ပြီး မပါဝင်စေရ။ အမဲဆန္ဒပေးသူ အနေဖြင့် မိမိတို့ နှစ်သက်ရာ ပါတီ တစ်ခုမှ ကိုယ်စားလှယ် တစ်ဦးကိုသာ မဲပေးခွင့်ရှိသည်။

စုစုပေါင်း မဲအရေအတွက်၏ (၅) ရာခိုင်နှုန်းအောက် မဲရရှိသော ပါတီများသည် ပြည်သူ့ ကိုယ်စားလှယ် ရွေးချယ်ခွင့် မရရှိတော့ပါ။ ၎င်းတို့ ရရှိသော မဲများကို လည်း ပယ်ဖျက် ရသည်။ ကျန်မဲ အရေအတွက် ကို (၈၀) ဖြင့် စား ၍ရသော ရလဒ်ကိန်းဂဏန်းသည် ကိုယ်စားလှယ် တစ်ဦးအတွက် (ရွေးချယ်ရန်) လိုအပ်သော မဲအရေအတွက် ဖြစ်သည်။

ပါတီစာရင်းအလိုက် ရရှိမည့် လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် ဦးရေကို တွက်ချက် ရာတွင် ယင်းပါတီက ရရှိသော မဲအရေအတွက်ကို ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးအတွက် လိုအပ်သော မဲအရေအတွက်ဖြင့် စားရန်ဖြစ်သည်။

ဤနည်းဖြင့် ရရှိသော လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် ဦးရေသည် (၈၀) ထက်လျှော့နည်း နေပါက လိုအပ်သော နေရာ အရေအတွက်ကို ကြွင်းကျန်သော မဲအများဆုံး ပိုင်ဆိုင်နေသည့် ပါတီများက ရရှိစေရန် ခွဲဝေပေးရသည်။

ပါတီစာရင်း ကိုယ်စားလှယ် အတွက် မဲတွက်ချက်ပုံ နမူနာမှာ

အမှတ်စဉ်	ပါတီအမည်	ရရှိသည့် မဲအရေအတွက်
၁။	က	၄,၀၅၀,၀၀၀
၂။	ခ	၆,၁၂၀,၀၀၀
၃။	ဂ	၇၀၀,၀၀၀
၄။	ဃ	၁၂,၅၀၀,၀၀၀
၅။	င	၇,၃၃၀,၀၀၀
၆။	စ	၉၀၀,၀၀၀
၇။	ဆ	၁,၄၀၀,၀၀၀
-----------------------------
	စုစုပေါင်းမဲ	၃၃,၀၀၀,၀၀၀

- စုစုပေါင်း မဲ အရေအတွက်၏ ၅ ရာခိုင်နှုန်း - ၁,၆၅၀,၀၀၀
- ပယ်ဖျက်ရမည့် မဲမှာ ပါတီ “ဂ” မှ ၇၀၀ ၀၀၀, ပါတီ “စ” မှ ၉၀၀ ၀၀၀, ပါတီ “ဆ” မှ ၁ ၄၀၀ ၀၀၀
- ပယ်ဖျက် ရမည့် စုစုပေါင်း မဲ - ၃ ၀၀၀ ၀၀၀
- ပယ်ဖျက်ပြီး လက်ကျန်မဲ - ၃၃ ၀၀၀ ၀၀၀ (-) ၃ ၀၀၀ ၀၀၀ = ၃၀ ၀၀၀ ၀၀၀
- ရွေးချယ်ခံရရန် ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးအတွက် လိုအပ်သော မဲမှ ၃၀ ၀၀၀ ၀၀၀ (/) ၈၀ = ၃၇၅ ၀၀၀

ထို့ကြောင့် ပါတီအသီးသီးမှ ရွေးချယ်ခန့်အပ်ရမည့် ပါတီစာရင်းအရ ကိုယ်စားလှယ် ဦးရေမှာ
(ပါတီ ရရှိသော မဲ အရေအတွက် (/) ၃၇၅ ၀၀၀)

ပါတီအမည်	ပါတီရရှိမဲ	ရွေးချယ်ခန့်အပ်ရမည့်(ရရှိ)ဦးရေ	ကြွင်းကျန်မဲ
က	၄,၀၅၀,၀၀၀	၁၀	၃၀၀,၀၀၀
ခ	၆,၁၂၀,၀၀၀	၁၆	၁၂၀,၀၀၀
ဂ	၁၂,၅၅၀,၀၀၀	၃၃	၁၇၂,၅၀၀
ဃ	၇,၃၃၀,၀၀၀	၁၉	၂၀၄,၇၅၀
-----------------------------
စုစုပေါင်း		၇၈

ပါတီ (က) နှင့် (ဃ) သည် ကြွင်းကျန်မဲ အများဆုံး ပိုင်ဆိုင်သောကြောင့် (၈၀) မပြည့် သဖြင့် လျော့ နေသာ (၂) နေရာ အတွက် (၁) နေရာစီကို ခွဲဝေ ရရှိသည်။

အောက်ပါ ဇယားသည် ၂၀၀၇-ခုနှစ်တွင် ရရှိသည့် ရွေးကောက်ပွဲမဲ အခြေပြ ဇယားဖြစ်သည်။

Party	Constituency			Proportional			TOTAL
	Votes	%	Seats	Votes	%	Seats
People's Power Party	26,293,456	36.63	199	14,071,799	39.60	34	233
Democrat Party	21,745,696	30.30	132	14,084,265	39.63	33	165
Thai Nation Party	6,363,475	8.87	33	1,545,282	4.35	4	37
For the Motherland	6,599,422	9.19	17	1,981,021	5.57	7	24
Thais United National Development Party	3,395,197	4.73	8	948,544	2.67	1	9
Neutral Democratic Party	3,844,673	5.36	7	528,464	1.49	0	7
Royalist People's Party	1,632,795	2.27	4	750,158	2.11	1	5
Others	1,897,953	2.64	—	1,626,234	4.58	—	0
Valid votes	71,772,667*	100	400	35,535,767	100	80	480
No Votes				906,216	2.32
Invalid Votes				2,539,429	6.51
Total Turnout				38,981,412	85.38
* As constituencies elect between one and three MPs, some people have two or three votes.

ဤသည်မှာ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ နှင့် အချိုးကျ ကိုယ်စားပြု ရွေးချယ်တင်မြောက်ပုံ တစ်စိတ်တဒေဖြစ်သည်။

သို့ရာတွင် ထိုင်းနိုင်ငံ နိုင်ငံရေး အခြေအနေသည်လည်း ၂၀၀၆-ခုနစ်မှ စတင်၍ စစ်တပ်မှ ဝင်ရောက် စွတ်ဖတ်နေခဲ့သည့် အတွက် ဘာဆက်လုပ်ကြမလဲလို့ မေးခွန်းတွေ မေးစရာ ရှိနေပါသေးသည်။

ကိုးကားချက်။
၁။ Journal of constitutional Affairs
၂။ Thailand Electroal System
၃။ Electroal Politics in Thailand
၄။ Election Guide

အနန္တမေတ္တာဖြင့်
ဘကောင်း